Tổn thương tuỷ sống là tình trạng nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến vận động và chức năng sống. Việc phục hồi chức năng chuyên sâu bao gồm vật lý trị liệu, điện trị liệu, tập vận động và huấn luyện sinh hoạt, giúp cải thiện vận động, tăng sức mạnh cơ, duy trì tầm vận động khớp và nâng cao sự độc lập trong sinh hoạt. Đồng thời, phòng ngừa đúng cách cũng là chìa khóa để bảo vệ chức năng cơ thể và nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân.
1. Tổn thương tuỷ sống là gì?
Tổn thương tuỷ sống là trạng thái cấu trúc hoặc chức năng của tuỷ bị ảnh hưởng, dẫn đến mất vận động, giảm cảm giác hoặc mất kiểm soát các cơ quan. Tình trạng này có thể xuất hiện đột ngột hoặc tiến triển từ từ, tùy thuộc vào cơ chế chấn thương hoặc bệnh lý nền.
Nguyên nhân gây tổn thương tuỷ sống rất đa dạng, từ chấn thương cơ học đến các bệnh lý nội khoa. Chấn thương thường gặp là tai nạn giao thông, ngã từ độ cao hoặc va chạm thể thao mạnh. Ngoài ra, các bệnh lý như viêm tủy, nhũn tủy hoặc u tủy cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng vận động và cảm giác, thậm chí, có thể dẫn đến liệt vĩnh viễn hoặc suy giảm chức năng lâu dài nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.
(Nguồn: Internet)
2. Các dạng tổn thương tủy sống
2.1. Tổn thương do chấn động, đụng dập
Chấn động hoặc đụng dập thường xảy ra trong tai nạn giao thông, ngã cao hoặc va chạm mạnh trong thể thao. Tổn thương này gây gián đoạn tạm thời hoặc vĩnh viễn đường dẫn truyền thần kinh, dẫn đến yếu cơ, liệt hoặc mất cảm giác với mức độ tổn thương phụ thuộc vào lực va chạm và vị trí cột sống bị ảnh hưởng.
2.2. Đứt tủy, viêm tủy, nhũn tủy, u tủy
Nếu đứt tủy hoặc viêm tủy là những tổn thương nghiêm trọng, có thể gây liệt toàn phần hoặc bán phần thì nhũn tủy và u tủy lại tạo áp lực lên các dây thần kinh, ảnh hưởng vận động, cảm giác và khả năng tự chủ. Biểu hiện sớm của dạng tổn thương này thường bao gồm tê bì, yếu cơ, đau dữ dội hoặc co cứng cơ.
(Nguồn: Internet)
2.3. Tuỷ bị chèn ép do thoát vị đĩa đệm
Thoát vị đĩa đệm hoặc hẹp ống sống kéo dài gây chèn ép tuỷ, làm gián đoạn tín hiệu thần kinh. Người bệnh thường xuất hiện đau cột sống, tê bì tay chân, yếu cơ và đôi khi mất cảm giác vùng chi dưới. Nếu không can thiệp sớm, tình trạng này có thể dẫn đến giảm chức năng vận động hoặc liệt vĩnh viễn.
>>> Đọc thêm: Phục hồi chức năng bệnh nhân chấn thương tủy sống theo mức độ tổn thương
3. Những dấu hiệu tổn thương tuỷ sống dễ nhận biết
Mức độ và vị trí chấn thương tuỷ sống sẽ quyết định các triệu chứng cụ thể, chủ yếu bao gồm:
3.1. Mất cảm giác hoặc tê bì tay chân
Tê bì hoặc mất cảm giác là biểu hiện phổ biến khi đường dẫn truyền thần kinh bị tổn thương. Vùng tê thường lan từ bàn tay, bàn chân lên chi trên hoặc chi dưới, tùy vị trí tổn thương. Triệu chứng này có thể đi kèm cảm giác nóng rát, kiến bò hoặc co cứng cơ…
(Nguồn: Internet)
3.2. Đau nhức kéo dài dọc theo cột sống
Đau kéo dài dọc cột sống hoặc lan ra chi cảnh thường là dấu hiệu của chèn ép tuỷ, thoát vị đĩa đệm hoặc viêm tủy. Cơn đau có thể trở nên nghiêm trọng hơn khi vận động, cúi, ngửa hoặc thay đổi tư thế đột ngột. Triệu chứng này không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hàng ngày và chất lượng giấc ngủ của người bệnh.
3.3. Yếu hoặc liệt nhóm cơ ở tay hoặc chân
Yếu cơ hoặc liệt xuất hiện khi các sợi thần kinh vận động bị tổn thương do chấn thương cột sống hoặc các bệnh lý tủy sống. Tình trạng này thường xuất hiện với những triệu chứng rõ rệt kèm theo mất cảm giác hoặc tê bì… khiến người bệnh khó kiểm soát vận động và dễ gặp tai nạn trong sinh hoạt.
3.4. Rối loạn cơ tròn
Mất kiểm soát bàng quang hoặc ruột là dấu hiệu nghiêm trọng cho thấy tuỷ sống có thể bị tổn thương nặng. Người bệnh thường không tự chủ được việc tiểu tiện hoặc đại tiện, dẫn đến nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu và tổn thương da do tì đè. Triệu chứng này thường đi kèm với yếu liệt cơ hoặc mất cảm giác ở tay chân, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hàng ngày.
(Nguồn: Internet)
4. Hướng phục hồi tổn thương tuỷ sống hiệu quả
Trước hoặc ngay sau khi bị tổn thương cột sống, phục hồi chức năng đóng vai trò quan trọng giúp duy trì vận động, giảm đau và ngăn ngừa các biến chứng lâu dài. Các phương pháp phục hồi thường bao gồm:
- Vật lý trị liệu chủ động: Thực hiện các bài tập co cơ, kéo giãn cơ, cải thiện thăng bằng và vận động của chi trên, chi dưới để duy trì sức mạnh và khả năng vận động.
- Vật lý trị liệu hỗ trợ: Sử dụng các phương pháp như siêu âm, điện xung dòng TENS, laser trị liệu nhẹ nhàng để giảm đau, tăng lưu thông máu và hỗ trợ phục hồi mô.
- Tập luyện phối hợp chức năng: Luyện tập khả năng đi lại, giữ thăng bằng và các động tác sinh hoạt hàng ngày nhằm giúp người bệnh duy trì sự độc lập trong sinh hoạt.
- Điều chỉnh tư thế và phòng ngừa biến chứng: Điều chỉnh tư thế phù hợp, sử dụng các dụng cụ hỗ trợ khi cần thiết và kết hợp chăm sóc da, khớp để hạn chế biến chứng lâu dài.
5. Biện pháp phòng tránh tổn thương tuỷ sống hiệu quả
Trước tiên, những người có nguy cơ hoặc đã bị tổn thương tuỷ sống nên tăng cường sức mạnh cơ lưng, cổ và cột sống thông qua các bài tập thể dục khoa học, nhằm nâng đỡ và bảo vệ tuỷ sống. Khi thực hiện đều đặn, các bài tập này không chỉ cải thiện sức bền cơ mà còn duy trì sự linh hoạt và ổn định của cột sống.
Bên cạnh việc tập luyện thể dục đều đặn, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn như thoát vị đĩa đệm, u tủy hoặc viêm tủy. Đặc biệt, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt lịch khám và các chỉ dẫn của bác sĩ chuyên môn, nhằm duy trì lâu dài chức năng vận động và cảm giác.
Ngoài ra, giáo dục người bệnh và gia đình về nguy cơ tổn thương tuỷ sống là một yếu tố vô cùng quan trọng. Việc nâng cao nhận thức về an toàn trong sinh hoạt giúp phòng ngừa tai nạn và hạn chế các tư thế gây áp lực lên cột sống. Nhờ đó, tuỷ sống được bảo vệ hiệu quả hơn, đồng thời giảm thiểu tối đa nguy cơ tổn thương.
6. Khi nào cần thăm khám và phục hồi chức năng chuyên sâu?
Những người bị tổn thương tuỷ sống nên thăm khám chuyên khoa sớm khi xuất hiện các dấu hiệu như: Yếu liệt tay chân, tê bì kéo dài, rối loạn cảm giác, mất kiểm soát tiểu tiện hoặc đau cột sống sau chấn thương…. Việc đánh giá sớm giúp xác định mức độ tổn thương tuỷ sống và xây dựng kế hoạch phục hồi phù hợp ngay từ đầu.
Đặc biệt, phục hồi chức năng cần được triển khai càng sớm càng tốt khi tình trạng huyết động ổn định, nhằm hạn chế teo cơ, co rút khớp và tối ưu khả năng vận động lâu dài. Tại Myrehab Matsuoka, người bệnh được thăm khám và xây dựng phác đồ cá thể hóa theo từng giai đoạn tổn thương, kết hợp trị liệu vận động, hoạt động trị liệu và các kỹ thuật chuyên sâu theo tiêu chuẩn Nhật Bản, giúp nâng cao hiệu quả phục hồi và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Tổn thương tuỷ sống là không chỉ là một thử thách lớn về thể chất mà còn là cuộc chiến cả về mặt tinh thần. Tuy nhiên, nhờ những tiến bộ của y học, người bệnh vẫn có cơ hội phục hồi và hòa nhập cuộc sống như bao người bình thường nếu có sự quyết tâm và nỗ lực từng ngày .Nếu bạn hoặc người thân đang gặp phải tình trạng này, hãy liên hệ ngay với Myrehab Matsuoka để được thăm khám và can thiệp trong thời gian sớm nhất.
Trung tâm Trị liệu và Phục hồi chức năng Myrehab Matsuoka
- Hotline: 1900 3181
- Website: myrehab-matsuoka.com
- Facebook: https://www.facebook.com/myrehab.official
- Địa chỉ:
- Cơ sở 1 – Khám và trị liệu: Tầng 2 Tòa nhà CONINCO, số 4 Tôn Thất Tùng, Kim Liên, Hà Nội
- Cơ sở 2 – Trị liệu: Tầng 2 Lot 200 – 201, TTTM The LINC – ParkCity Hanoi, Lê Trọng Tấn, Dương Nội, Hà Nội
- Cơ sở 3 – Mô hình trải nghiệm Bảo Việt DigiHub: Toà nhà Pacific Place, số 83B Lý Thường Kiệt, Cửa Nam, Hà Nội
