Cơ tứ đầu đùi (Quadriceps) là nhóm cơ có khối lượng lớn nhất và khỏe nhất trong cơ thể. Vậy nhóm cơ này có cấu tạo như thế nào và đảm nhiệm chức năng gì? Cùng tìm hiểu những thông tin tổng quan và cách nhận biết, phòng ngừa những chấn thương ở cơ tứ đầu đùi.
1. Cơ tứ đầu đùi là gì?
Cơ tứ đầu đùi là nhóm cơ tại vị trí trước đùi, phía trên đầu gối và phía dưới hông. Cơ tứ đầu đùi gắn liền xương chậu, xương hông, xương đùi và xương bánh chè. Nhóm cơ này được gọi là “tứ đầu” do chứa 4 loại cơ chính gồm:
- Cơ thẳng đùi (Rectus Femoris): Bắt nguồn từ xương chậu ở trên ổ cối, chạy xuống đùi và gắn vào xương bánh chè. Cơ thẳng đùi làm nhiệm vụ giúp duỗi khớp gối và gập khớp hông.
- Cơ rộng trong (Vastus Medialis): Đây là cơ nhỏ nhất trong 4 cơ, bắt nguồn từ mặt trong của xương đùi, chạy qua đùi xuống phía dưới xương bánh chè. Cơ rộng trong giúp thực hiện động tác duỗi khớp gối.
- Cơ rộng ngoài (Vastus Lateralis): Đây là cơ lớn nhất trong 4 cơ, bắt nguồn từ mặt ngoài của xương đùi và chạy xuống lồi củ trước xương chày. Cơ rộng ngoài giúp duỗi khớp gối và có nhiệm vụ ổn định xương bánh chè.
- Cơ rộng giữa (Vastus Intermedius): Bắt nguồn từ mặt trước và mặt ngoài của xương đùi, bao bọc xương bánh chè rồi bám vào lồi củ chày. Cơ rộng giữa cũng hỗ trợ hoạt động duỗi khớp gối và ổn định xương bánh chè nhờ những sợi cơ ngang.
Một cơ được được phát hiện gần đây cũng thuộc nhóm cơ tứ đầu đùi là cơ căng cơ rộng giữa (Tensor of the vastus intermedius). Đây là cơ xiên nằm giữa cơ rộng ngoài và cơ rộng giữa. Bên cạnh các cơ chính, cơ tứ đầu đùi cũng có những cấu trúc quan trọng khác là: gân của 4 cơ chính hợp thành gân chung bao bọc xương bánh chè và bám vào lồi củ xương chày; dây thần kinh chi phối các cơ.
2. Chức năng của cơ tứ đầu đùi
Chức năng chính của cơ tứ đầu đùi là thực hiện hoạt động duỗi chân tại khớp gối. Bên cạnh đó, nhóm cơ này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc:
- Giúp hấp thụ lực khi gót chân chạm đất để hạn chế áp lực lên chân.
- Hỗ trợ hoạt động gập hông nhờ cơ thẳng đùi.
- Hỗ trợ vận động và ổn định của xương bánh chè và khớp gối nhờ cơ rộng trong.
- Điều chỉnh tư thế khi đi bộ, sải chân bước đầu khi chạy, đi xuống dốc, leo cầu thang.
Ngoài ra, nhiều hoạt động trong cuộc sống hàng ngày cũng cần có sự tham gia của nhóm cơ tứ đầu đùi như đứng dậy khỏi ghế, động tác đá, ngồi xổm, nhảy, đạp xe.
3. Các chấn thương thường gặp với cơ tứ đầu đùi
Tham khảo ngay những chấn thương thường gặp ở cơ tứ đầu đùi dưới đây để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.
3.1. Căng cơ
Căng cơ tứ đầu đùi là chấn thương phổ biến nhất, diễn ra do các sợi có bị kéo quá mức, thường diễn ra khi co cơ quá mạnh hoặc chịu áp lực do lặp đi lặp lại hoạt động. Chấn thương này ảnh hưởng chủ yếu đến cơ thẳng đùi do cơ này kéo dài qua hai khớp rất linh hoạt. Căng cơ tứ đầu đùi được phân loại thành 3 cấp độ như sau:
- Cấp độ 1: Căng cơ ảnh hưởng đến lượng sợi cơ ít, không ảnh hưởng nhiều đến lực cơ và phạm vi hoạt động, cơn đau có thể diễn sau khoảng 1 ngày sau chấn thương.
- Cấp độ 2: Bị rách gần 1 nửa lượng sợi cơ trong nhóm cơ, gây ra cơn đau cấp tính, mất sức và đi kèm với sưng, khiến người bệnh không thể đặt trọng lượng lên chân.
- Cấp độ 3: Ở cấp độ này, cơ bị đứt hoàn toàn khỏi xương hoặc gân bị tách khỏi cơ, gây sưng đau nghiêm trọng và có thể mất khả năng vận động.
3.2. Viêm gân tứ đầu đùi
Viêm gân tứ đầu đùi là tình trạng gân tứ đầu kết nối cơ tứ đầu đùi với xương bánh chè bị viêm. Tình trạng này có thể gây đau, sưng tấy, yếu cơ, cứng khớp, giảm biên độ vận động khớp gối và làm thay đổi dáng đi.
Viêm gân thường diễn ra do chịu áp lực lớn hoặc lặp lại hoạt động duỗi khớp, phổ biến ở vận động viên hoặc người phải lao động nặng, làm biến đổi cấu trúc gân và dẫn đến viêm. Tình trạng này có thể dẫn đến biến chứng như vôi hóa gây rách gân bán phần hoặc toàn phần.
3.3. Bầm tím
Bầm tím cơ tứ đầu đùi thường xuất hiện khi cơ chịu tác động của một lực trực tiếp như một cú đánh, va đập, té ngã. Cơ cũng có thể bị tụ máu dưới da và dẫn đến tổn thương mô. Trường hợp bầm tím diễn tiến nghiêm trọng có thể gây viêm cơ hóa xương, khiến xương hình thành bên trong cơ và mô mềm, gây đau và cứng khớp.
3.4. Chuột rút cơ
Chuột rút là một tình trạng thường gặp, chỉ cơn co thắt liên tục gây đau nhói, căng cứng cơ diễn ra trong vòng vài giây đến vài phút. Chuột rút cơ thường diễn ra do vận động quá sức ở cơ, mất nước và điện giải hoặc tư thế không đúng gây chèn ép cơ. Đây cũng có thể là triệu chứng báo hiệu các bệnh lý về mạch máu, tiểu đường loại 2, bệnh thận, rối loạn tuyến giáp.
3.5. Rách cơ
Rách cơ là tính trạng cơ bị kéo căng quá mức, gây đứt một phần hoặc rách hoàn toàn. Đây là một chấn thương nghiêm trọng ở cơ tứ đầu. Người bệnh sẽ gặp cơn đau dữ dội làm mất hoàn toàn khả năng chịu lực hoặc vận động ở khớp, có thể nghe tiếng đứt “phựt” ở cơ. Những nguyên nhân chính dẫn đến rách cơ tứ đầu đùi là:
- Chấn thương do va chạm mạnh khi chơi thể thao, có lực mạnh tác động vào cơ như té ngã, gặp tai nạn giao thông.
- Chơi thể thao với cường độ cao, thực hiện động tác xoay vặn đột ngột, căng cơ quá mức hoặc không khởi động kỹ trước khi vận động.
- Người cao tuổi có cơ suy yếu, người mắc các bệnh lý viêm gan hoặc viêm khớp mãn tính, người có tiền sử bị tiểu đường hoặc bệnh lý nền khác.
4. Các biện pháp phòng ngừa chấn thương cơ tứ đầu đùi
Nhận biết những thông tin và nguyên nhân gây các loại chấn thương cơ tứ đầu đùi, người bệnh có thể thực hiện một số phương pháp giúp phòng ngừa hiệu quả chấn thương như:
- Khởi động cẩn thận trước khi luyện tập thể thao, bắt đầu với cường độ thấp và tăng dần để giúp cơ quen với các chuyển động.
- Luyện tập thể thao đúng kỹ thuật, bạn có thể tham khảo ý kiến chuyên gia để được hướng dẫn lộ trình tập phù hợp.
- Tránh tập quá sức, tập luyện kết hợp với các khoảng nghỉ trong thời gian hợp lý.
- Lựa chọn trang phục tập luyện thoải mái, tránh bó sát vào cơ. Mang giày có kích thước vừa vặn, lựa chọn giày có đế chống trượt để hạn chế nguy cơ té ngã.
- Thường xuyên luyện tập tăng cường lực cơ tứ đầu đùi với các bài tập như squat, tập tạ, lunges,…
- Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, bổ sung nhiều protein và uống đủ nước để tăng cường chất lượng cơ bắp.
5. Giải đáp các câu hỏi thường gặp về cơ tứ đầu đùi
Câu 1: Căng cơ tứ đầu đùi có cần đi khám bác sĩ không?
Đối với trường hợp căng cơ tư đầu do chấn thương, bạn cần tiến hành sơ cứu ngay bằng bằng nguyên tắc RICE (nghỉ ngơi, chườm lạnh, băng ép, kê cao). Nếu cơn đau nhẹ và không kèm theo các triệu chứng khác, bạn có thể theo dõi tại nhà. Tuy nhiên, hãy đến gặp bác sĩ ngay nếu gặp các vấn đề như:
- Cơn đau nhói nghiêm trọng ở cơ, cơn đau kéo dài hơn vài ngày và không có dấu hiệu thuyên giảm.
- Sưng nóng, bầm tím lan rộng.
- Giảm lực cơ, cảm thân vùng đùi và chân yếu đi đáng kể.
- Người bệnh không thể di chuyển bình thường, đùi không chịu được lực hoặc không thể gập duỗi gối hết biên độ.
Lưu ý: Người bệnh không nên tự ý thực hiện các phương pháp trị liệu hoặc sử dụng thuốc giảm đau không rõ nguồn gốc tại nhà. Bạn cần đến gặp bác sĩ để được chẩn đoán chính xác tình trạng chấn thương và tuân thủ theo phác đồ điều trị.
Câu 2: Cần bao lâu để phục hồi khi bị căng hoặc rách cơ tứ đầu đùi?
Phục hồi khi bị căng hoặc rách cơ tứ đầu đùi nhanh hay chậm còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ nghiêm trọng, khả năng đáp ứng phương pháp trị liệu, tình trạng sức khỏe của người bệnh. Thời gian phục hồi thường ở khoảng:
- Căng cơ nhẹ: Phục hồi sau 1 – 2 tuần nếu nghỉ ngơi và có biện pháp chăm sóc đúng cách.
- Căng cơ trung bình: Phục hồi sau 3 – 6 tuần kết hợp vật lý trị liệu.
- Rách cơ nghiêm trọng: Phục hồi hoàn toàn sau khoảng 3 – 6 tháng nếu có phẫu thuật, có kết hợp vật lý trị liệu sau khi mổ.
Cơ tứ đầu đùi là nhóm cơ quan trọng giúp duỗi khớp gối và tham gia vào nhiều hoạt động khác. Nhóm cơ này có nguy cơ gặp các chấn thương khi bị va đập, tai nạn hoặc vận động quá mức. Hãy chủ động thực hiện những phương pháp bảo vệ sức khỏe cơ tứ đầu đùi và tuân thủ chỉ định của bác sĩ khi gặp chấn thương để hỗ trợ quá trình phục hồi.
Người gặp chấn thương cơ tứ đầu đùi nên thực hiện vật lý trị liệu dưới sự hướng dẫn của bác sĩ để thúc đẩy quá trình phục hồi. Trung tâm Trị liệu và Phục hồi chức năng MYREHAB MATSUOKA hiện là địa chỉ uy tín, quy tụ đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực vật lý trị liệu, tiến hành phục hồi chức năng toàn diện theo tiêu chuẩn Nhật Bản.
Trung tâm Trị liệu và Phục hồi chức năng Myrehab Matsuoka
- Hotline: 1900 3181
- Website: https://myrehab-matsuoka.com/
- Facebook: https://www.facebook.com/myrehab.official
- Địa chỉ:
- Cơ sở 1 – Khám và trị liệu: Tầng 2 Tòa nhà CONINCO, số 4 Tôn Thất Tùng, Kim Liên, Hà Nội
- Cơ sở 2 – Trị liệu: Tầng 2 Lot 200 – 201, TTTM The LINC – ParkCity Hanoi, Lê Trọng Tấn, Dương Nội, Hà Nội
- Cơ sở 3 – Mô hình trải nghiệm Bảo Việt DigiHub: Toà nhà Pacific Place, số 83B Lý Thường Kiệt, Cửa Nam, Hà Nội
