Viêm gân gót chân, hay còn gọi là viêm gân Achilles, là một trong những chấn thương quá tải phổ biến nhất ở vùng cổ chân và bàn chân. Tình trạng này không chỉ gây đau đớn cục bộ mà nếu không được xử trí đúng cách, các sợi gân có thể bị xơ hóa hoặc đứt hoàn toàn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng đi lại. Việc hiểu rõ về bệnh lý giúp người bệnh sớm tìm ra phương pháp phục hồi chức năng phù hợp để bảo vệ đôi chân.
1. Viêm gân gót chân là gì?
Gân gót chân (gân Achilles) là dải mô sợi lớn nối cơ bắp chân với xương gót, chịu trách nhiệm chính trong các hoạt động kiễng chân, chạy bộ và nhảy. Khi gân Achilles phải chịu áp lực quá tải hoặc lặp đi lặp lại cường độ cao, các sợi gân sẽ xuất hiện những tổn thương vi thể, gây ra phản ứng sưng nề và đau nhức.
Bệnh lý viêm gân gót chân thường được phân loại dựa trên vị trí tổn thương: viêm tại điểm bám gân (ngay gót chân) hoặc viêm tại thân gân (cách xương gót khoảng 2 – 6cm). Cả hai trường hợp này đều cần sự can thiệp y tế đúng cách để tránh biến chứng xơ hóa mô gân về lâu dài.
(Nguồn: Internet)
2. Nguyên nhân gây viêm gân gót chân
2.1. Quá tải trong vận động và thể thao
Nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến viêm gân Achilles là sự gia tăng cường độ hoặc thời gian tập luyện quá đột ngột. Những người chạy bộ thường xuyên trên bề mặt cứng hoặc vận động viên các môn nhảy cao, bóng rổ thường có nguy cơ cao bị viêm gân gót chân do áp lực dồn nén liên tục.
Việc không khởi động kĩ trước khi tập luyện khiến gân cơ còn đang trong trạng thái “lạnh” và căng cứng, dễ bị tổn thương khi thực hiện các động tác bùng nổ. Theo thời gian, những vi chấn thương tích tụ sẽ dẫn đến phản ứng viêm mạn tính.
2.2. Yếu tố cơ địa và thói quen sinh hoạt
Cấu trúc bàn chân bẹt hoặc cơ bắp chân quá căng cũng là yếu tố thuận lợi gây áp lực lên gân gót. Khi cơ bắp chân không đủ linh hoạt, gân Achilles phải làm việc nhiều hơn để bù trừ cho các chuyển động của cổ chân.
Ngoài ra, việc sử dụng giày dép không phù hợp, chẳng hạn như giày quá cũ hoặc giày cao gót trong thời gian dài, sẽ làm thay đổi cơ học bàn chân. Điều này trực tiếp gây áp lực lên vùng gót và thúc đẩy quá trình thoái hóa gân diễn ra nhanh hơn.
3. Dấu hiệu nhận biết viêm gân gót chân
Cơn đau do viêm gân gót chân thường bắt đầu bằng cảm giác đau âm ỉ ở vùng sau gót chân hoặc phía trên gót sau khi chạy bộ hoặc tham gia hoạt động thể chất. Cơn đau có thể trở nên dữ dội hơn khi người bệnh thực hiện các động tác kiễng chân hoặc leo cầu thang, dưới đây là các biểu hiện cụ thể như:
- Đau âm ỉ vùng sau gót: Cơn đau thường xuất hiện sau khi vận động thể thao hoặc vào cuối ngày sau khi đi lại nhiều.
- Cứng gân gót vào buổi sáng: Cảm giác gân bị căng cứng khó cử động ngay khi bước chân xuống giường, triệu chứng này thường giảm bớt sau khi vận động nhẹ.
- Sưng nề: Vùng gân gót chân có thể bị dày lên, sưng nóng hoặc xuất hiện các khối u nhỏ dọc theo sợi gân do phản ứng viêm mạn tính.
- Đau khi kiễng chân: Người bệnh cảm thấy đau nhói khi cố gắng đứng bằng mũi bàn chân hoặc khi leo cầu thang.
- Xuất hiện tiếng lạo xạo: Trong một số trường hợp, người bệnh có thể nghe thấy tiếng lạo xạo khi cử động cổ chân do các sợi gân bị cọ xát.
(Nguồn: Internet)
4. Hướng điều trị viêm gân gót chân
4.1. Vật lý trị liệu giảm viêm
Vật lý trị liệu giúp kiểm soát cơn đau và kích thích quá trình tự chữa lành của mô gân mà không cần dùng thuốc quá nhiều:
- Sóng xung kích (Shockwave): Đây là một trong những phương pháp thường được áp dụng trong điều trị viêm gân gót chân. Các xung năng lượng cao tác động trực tiếp vào vùng vôi hóa, giúp tăng cường tuần hoàn và tái tạo tế bào gân mới.
- Laser cường độ cao: Ánh sáng laser có khả năng thâm nhập vào các lớp mô, giúp giảm phản ứng viêm, cải thiện tình trạng sưng nề và hỗ trợ các quá trình chuyển hóa tại vùng tổn thương.
- Điện xung trị liệu: Sử dụng các dòng điện nhẹ để ức chế đường dẫn truyền cảm giác đau, đồng thời giúp các nhóm cơ vùng bắp chân được thư giãn, giảm sức căng lên gân Achilles.
4.2. Vận động trị liệu phục hồi chức năng
Vận động trị liệu đóng vai trò nền tảng trong việc tái thiết lập cấu trúc gân và khôi phục ngưỡng chịu tải cho gân Achilles. Thay vì chỉ kéo giãn thông thường, các bài tập vận động trị liệu được thiết kế để kích thích quá trình tăng sinh collagen, giúp các sợi gân sắp xếp lại theo đúng trục chịu lực và ngăn ngừa tình trạng xơ hóa mạn tính.
a) Bài tập kéo giãn nhóm cơ bắp chân với điểm tựa cố định
Bài tập này tập trung giải tỏa trạng thái co thắt khu trú của cơ bụng chân và cơ dép. Việc làm giãn các nhóm cơ này giúp giảm bớt sức căng tĩnh liên tục lên gân gót, từ đó cải thiện biên độ gập lưng cổ chân và giảm áp lực nén lên điểm bám gân tại xương gót.
- Người bệnh đứng đối diện tường, đặt hai tay làm điểm tựa ngang tầm vai.
- Bước chân tổn thương ra phía sau, giữ đầu gối duỗi thẳng và gót chân tiếp xúc hoàn toàn với mặt sàn.
- Từ từ đổ trọng tâm thân trên về phía trước cho đến khi cảm thấy độ căng vừa phải dọc theo bắp chân và gân gót.
- Duy trì trạng thái kéo giãn trong 30 giây, lặp lại 3 – 5 lượt mỗi hiệp. Lưu ý không nhón gót chân sau để tránh làm mất hiệu quả kéo giãn của chuỗi cơ mục tiêu.
b) Bài tập nhón gót chân giữ thăng bằng tại chỗ
Bài tập nhón gót chân giúp tăng cường trương lực cơ sinh đôi và cơ dép, đồng thời cải thiện khả năng ổn định của khớp cổ chân. Việc duy trì thăng bằng trên mũi bàn chân hỗ trợ tái lập cơ chế giảm chấn tự nhiên của gân gót, giúp bảo vệ các diện khớp bàn chân trước các tác động lực dội từ mặt đất.
- Người bệnh đứng thẳng, hai chân mở rộng bằng vai, có thể sử dụng tường hoặc thanh vịn để hỗ trợ giữ thăng bằng ban đầu.
- Từ từ dồn trọng tâm vào phần nửa trên bàn chân và thực hiện nhón gót rời khỏi mặt sàn theo phương thẳng đứng.
- Đưa gót chân lên vị trí cao nhất có thể, giữ trạng thái thăng bằng trong khoảng 2 – 3 giây để cảm nhận sự co thắt tối đa của nhóm cơ bắp chân.
- Chậm rãi hạ gót chân trở lại mặt sàn một cách có kiểm soát.
Thực hiện 12 – 15 lượt mỗi hiệp, duy trì 3 hiệp. Người tập cần chú ý không để cổ chân bị lật ra ngoài hoặc vào trong khi nhón, đồng thời giữ trục cơ thể thẳng, tránh gập hông để bù trừ lực.
c) Giải phóng mạc cơ lòng bàn chân
Gân Achilles và cân gan chân có mối liên hệ mật thiết thông qua hệ thống mạc cơ vùng gót. Việc giải phóng các điểm căng cứng dưới lòng bàn chân giúp điều chỉnh lại sự phân bổ áp lực lên toàn bộ chuỗi động học bàn chân, hỗ trợ gân gót chân vận hành trong quỹ đạo sinh lý tự nhiên hơn.
- Sử dụng một thanh lăn trị liệu chuyên dụng hoặc bóng tennis đặt dưới vòm lòng bàn chân.
- Người bệnh dùng trọng lượng cơ thể ép nhẹ lên bóng
- Di chuyển chậm rãi theo chiều dọc từ gót chân đến các chỏm xương bàn chân để giải tỏa các điểm xơ dính mạc cơ.
- Thực hiện lăn bóng trong khoảng 2 – 3 phút cho mỗi bên chân.
d) Bài tập kích hoạt cơ gập lòng cổ chân với dây kháng lực
Bài tập Kích hoạt cơ gập lòng cổ chân hỗ trợ tăng cường sức mạnh co cơ hướng tâm cho gân Achilles. Chuyển động chống lại lực cản sinh ra lực tải cơ học dọc theo sợi gân, kích thích quá trình tổng hợp collagen và củng cố độ vững chãi cho diện khớp cổ chân trong quá trình di chuyển.
- Người bệnh ngồi trên sàn phẳng, chân tổn thương duỗi thẳng hoàn toàn.
- Vòng dây kháng lực qua phần nửa trên bàn chân và dùng hai tay giữ chặt đầu dây để tạo lực cản vừa đủ.
- Thực hiện động tác nhấn mũi bàn chân xuống dưới (xoay cổ chân) để kéo giãn dây kháng lực, tương tự như động tác nhấn ga xe.
- Duy trì trạng thái co cơ tối đa ở vị trí xa nhất trong khoảng 2 – 3 giây, sau đó kiểm soát lực để nhẹ nhàng đưa bàn chân trở lại vị trí trung tính một cách chậm rãi.
Thực hiện 10 – 12 lượt mỗi hiệp, duy trì 3 hiệp. Người tập cần chú ý thực hiện chuyển động nhịp nhàng, có kiểm soát và giữ cho đầu gối duỗi thẳng tuyệt đối để cô lập tác động vào nhóm cơ bắp chân.
5. Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Nếu cơn đau vùng gót chân kéo dài hơn 1 tuần mà không thuyên giảm khi nghỉ ngơi, người bệnh cần đến ngay các cơ sở chuyên khoa để được chẩn đoán hình ảnh (siêu âm hoặc MRI). Việc chủ quan với các dấu hiệu nhỏ có thể khiến tình trạng viêm gân gót chân trở thành mạn tính, rất khó điều trị.
Tại Trung tâm Trị liệu và Phục hồi chức năng Myrehab Matsuoka, chúng tôi áp dụng mô hình phục hồi chức năng chuẩn Nhật Bản, kết hợp giữa bác sĩ chuyên khoa và kĩ thuật viên trị liệu tay nghề cao. Người bệnh sẽ được đánh giá toàn diện về dáng đi và áp lực bàn chân để tìm ra nguyên nhân gốc rễ gây viêm gân. Lộ trình phục hồi tại Myrehab Matsuoka không chỉ tập trung vào việc giảm đau mà còn hướng đến việc tái giáo dục vận động.
Với hệ thống máy móc tân tiến và không gian tập luyện chuyên nghiệp, chương trình điều trị tại Myrehab Matsuoka hướng đến hỗ trợ người bệnh người bệnh hồi phục gân Achilles một cách an toàn, ngăn ngừa tối đa nguy cơ tái phát chấn thương.
Việc phát hiện và điều trị sớm bệnh lý viêm gân gót chân không chỉ giúp chấm dứt những cơn đau khó chịu mà còn bảo vệ sự linh hoạt của toàn bộ hệ thống vận động. Với lộ trình phục hồi cá nhân hóa, Myrehab Matsuoka hứa hẹn đồng hành cùng quý khách trong việc khôi phục sức mạnh cho đôi chân. Hãy chủ động chăm sóc sức khỏe gân cơ ngay từ hôm nay để duy trì một cuộc sống năng động và tràn đầy năng lượng.
Trung tâm Trị liệu và Phục hồi chức năng Myrehab Matsuoka
- Hotline: 1900 3181
- Website: myrehab-matsuoka.com
- Facebook: https://www.facebook.com/myrehab.official
- Địa chỉ:
- Cơ sở 1 – Khám và trị liệu: Tầng 2 Tòa nhà CONINCO, số 4 Tôn Thất Tùng, Kim Liên, Hà Nội
- Cơ sở 2 – Trị liệu: Tầng 2 Lot 200 – 201, TTTM The LINC – ParkCity Hanoi, Lê Trọng Tấn, Dương Nội, Hà Nội
- Cơ sở 3 – Mô hình trải nghiệm Bảo Việt DigiHub: Toà nhà Pacific Place, số 83B Lý Thường Kiệt, Cửa Nam, Hà Nội
