Viêm cột sống dính khớp là một bệnh lý viêm mạn tính, chủ yếu ảnh hưởng đến cột sống và các khớp vùng chậu. Mặc dù hiện nay chưa có phương pháp điều trị viêm cột sống dính khớp khỏi hoàn toàn nhưng với sự tiến bộ của y học, kết hợp thuốc và vật lý trị liệu, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát triệu chứng, duy trì vận động và sống chung “hòa bình” với bệnh.
1. Viêm cột sống dính khớp là bệnh gì?
Viêm cột sống dính khớp (Ankylosing Spondylitis – AS) là một bệnh lý viêm mạn tính thuộc nhóm bệnh lý cột sống – khớp ngoại biên, đặc trưng bởi tình trạng viêm ở các khớp trục (cột sống, khớp cùng – chậu) và có thể lan đến các khớp ngoại vi hoặc các điểm bám gân.
Đặc điểm của bệnh viêm cột sống dính khớp:
- Bệnh tự miễn, mạn tính: Đây là bệnh lý viêm khớp mạn tính thuộc nhóm bệnh tự miễn, trong đó hệ miễn dịch tấn công nhầm vào các cấu trúc của cột sống và khớp cùng chậu, gây viêm kéo dài và tiến triển theo thời gian.
- Vị trí tổn thương chính: Khớp cùng – chậu, các đốt sống, dây chằng quanh cột sống và các điểm bám gân.
- Diễn tiến dần dần: Viêm kéo dài gây xơ hóa và canxi hóa, làm dính các đốt sống, dẫn đến giảm độ linh hoạt và có thể tạo hình ảnh “cây tre” trên X-quang.
- Biểu hiện ngoài khớp: Viêm màng bồ đào, viêm ruột, bệnh da (vảy nến).
(Nguồn: Internet)
2. Triệu chứng điển hình của bệnh viêm cột sống dính khớp
Những biểu hiện của bệnh viêm cột sống dính khớp phổ biến mà nhiều bệnh nhân thường gặp là:
- Đau lưng dưới kiểu viêm: đau tăng về đêm, gần sáng; giảm khi vận động, không cải thiện khi nghỉ ngơi.
- Cứng cột sống buổi sáng kéo dài > 30 phút.
- Đau mông luân phiên hai bên do viêm khớp cùng – chậu.
- Giảm linh hoạt cột sống: khó cúi, xoay người, hạn chế trong sinh hoạt.
- Viêm điểm bám gân, thường gặp nhất là đau gót chân (gân Achilles, cân gan chân).
- Viêm màng bồ đào tái phát: đỏ mắt, chói sáng, nhìn mờ (biểu hiện ngoài khớp quan trọng).
3. Top 4 phương pháp điều trị viêm cột sống dính khớp hiệu quả hiện nay
Điều trị viêm cột sống dính khớp cần tiếp cận đa phương thức, kết hợp thuốc, vật lý trị liệu, thay đổi lối sống và phẫu thuật khi cần thiết. Đặc điểm cụ thể của từng phương pháp như sau:
3.1. Phương pháp 1: Điều trị bằng thuốc
Điều trị viêm cột sống dính khớp bằng thuốc là nền tảng giúp kiểm soát viêm, giảm đau và làm chậm tiến triển dính khớp. Nhóm thuốc thường dùng gồm:
- Thuốc giảm đau – chống viêm không steroid (NSAIDs): NSAIDs là lựa chọn hàng đầu, giúp giảm đau và cứng khớp, đặc biệt vào buổi sáng. Các loại thuốc thường dùng gồm ibuprofen, naproxen, diclofenac, celecoxib. Tuy nhiên, khi sử dụng, bệnh nhân cần tuân thủ theo chỉ định bác sĩ để tránh tác dụng phụ trên dạ dày, gan, thận.
- Thuốc ức chế TNF-α (kháng TNF): Nhóm này được chỉ định khi NSAIDs không hiệu quả. Theo bài nghiên cứu của Beutler B. và Cerami A. (1989), thuốc giúp giảm viêm mạnh và cải thiện vận động rõ rệt, điển hình như infliximab, adalimumab, etanercept. Tuy nhiên, chi phí cao và cần tầm soát lao trước khi dùng.
- Thuốc ức chế IL-17: Đây là lựa chọn mới hơn, dùng cho trường hợp kháng hoặc đáp ứng kém với TNF. Trong bài nghiên cứu của Laura Țiburcă và cộng sự (2022) đã chỉ ra rằng các loại thuốc như secukinumab, ixekizumab giúp giảm đau, cải thiện chức năng và hạn chế tiến triển dính khớp.
- Thuốc giảm đau thông thường: Paracetamol có thể dùng bổ sung khi đau nhẹ hoặc dùng phối hợp với NSAIDs.
(Nguồn: Internet)
3.2. Phương pháp 2: Tiêm corticosteroid
Tiêm corticosteroid không phải phương pháp điều trị thường quy trong viêm cột sống dính khớp nhưng được chỉ định khi viêm khu trú gây đau nhiều và không đáp ứng với thuốc uống. Việc sử dụng thuốc tại chỗ giúp giảm nhanh phản ứng viêm ở vùng tổn thương. Nhờ đó, người bệnh phục hồi vận động tốt hơn và duy trì quá trình trị liệu.
Mặc dù mang lại hiệu quả rõ rệt nhưng phương pháp điều trị viêm cột sống dính khớp bằng cách tiêm corticosteroid cần được thực hiện thận trọng để tránh biến chứng. Nếu lạm dụng, bệnh nhân có thể bị yếu gân, tăng nguy cơ nhiễm trùng tại chỗ tiêm, thậm chí là giảm mật độ xương.
(Nguồn: Internet)
3.3. Phương pháp 3: Vật lý trị liệu
Vật lý trị liệu là một trong những liệu pháp quan trọng trong điều trị viêm cột sống dính khớp. Các bài tập vật lý trị liệu được cá nhân hóa theo từng bệnh nhân, tuân thủ nghiêm ngặt về nguyên tắc và lịch trình điều trị. Bệnh nhân sẽ thực hiện từ các bài tập đơn giản đến nâng cao, nhằm phục hồi khả năng vận động và tăng cường sự dẻo dai.
Khi điều trị viêm cột sống dính khớp với phương pháp này, người bệnh sẽ có thể:
- Duy trì tính linh hoạt của cột sống: Các bài tập kéo giãn và vận động cột sống giúp hạn chế sự cứng khớp, duy trì tư thế đúng và phòng ngừa biến dạng.
- Tăng cường sức mạnh cơ bắp: VLTL tập trung vào cơ lưng, cơ bụng và cơ quanh hông giúp giảm gánh nặng lên cột sống, hạn chế đau và mệt mỏi.
- Giảm đau và viêm nhẹ: Thông qua các kĩ thuật như nhiệt trị liệu, siêu âm hoặc massage, VLTL có thể làm giảm đau, co cơ và viêm quanh khớp.
- Cải thiện chức năng hô hấp: Với các bài tập thở và mở lồng ngực, bệnh nhân có thể giảm tình trạng hạn chế hô hấp do AS tiến triển.
Tại Myrehab Matsuoka, điều trị viêm cột sống dính khớp bằng vật lý trị liệu là phương pháp phục hồi chức năng được nhiều bệnh nhân lựa chọn nhằm giảm đau, duy trì vận động và hạn chế biến dạng cột sống do bệnh gây ra. Trung tâm áp dụng mô hình phục hồi chức năng theo tiêu chuẩn Nhật Bản, kết hợp giữa vận động trị liệu và các thiết bị hỗ trợ hiện đại để cải thiện chức năng cột sống một cách toàn diện.
Ngoài ra, khi điều trị tại Myrehab Matsuoka, bệnh nhân sẽ được đánh giá tình trạng cụ thể trước khi xây dựng phác đồ phục hồi cá nhân hóa. Các phương pháp vật lý trị liệu thường được kết hợp gồm:
a. Liệu pháp sử dụng thiết bị hỗ trợ
- Điện xung trị liệu: Giúp giảm đau, thư giãn các nhóm cơ bị co cứng và cải thiện tuần hoàn tại vùng tổn thương.
- Siêu âm trị liệu: Kích thích tuần hoàn máu, hỗ trợ giảm viêm và thúc đẩy quá trình phục hồi mô mềm.
- Laser công suất thấp/cao: Giúp giảm viêm.
- Hồng ngoại: Làm ấm mô, tăng lưu thông máu và giảm cảm giác cứng khớp.
b. Vận động trị liệu
- Bài tập kéo giãn cột sống: Giúp duy trì độ linh hoạt của cột sống và hạn chế tình trạng dính khớp.
- Bài tập thở lồng ngực: Hỗ trợ cải thiện chức năng hô hấp và tăng dung tích phổi.
- Bài tập điều chỉnh tư thế: Hướng dẫn tư thế đúng khi đứng, ngồi và nằm để giảm áp lực lên cột sống.
- Bài tập tăng cường cơ lưng – cơ bụng: Giúp nâng đỡ cột sống, cải thiện sự ổn định và khả năng vận động lâu dài.
3.4. Phương pháp 4: Phẫu thuật chỉnh hình
Phẫu thuật chỉnh hình chỉ được cân nhắc để điều trị viêm cột sống dính khớp khi bệnh đã tiến triển nặng và các phương pháp điều trị bảo tồn không còn hiệu quả. Các trường hợp điển hình bao gồm cột sống gù nặng ảnh hưởng đến hô hấp, đi lại hoặc sinh hoạt hàng ngày; đau dữ dội kéo dài không đáp ứng thuốc và vật lý trị liệu; hoặc biến dạng cột sống làm giảm chất lượng cuộc sống. Mục tiêu của phẫu thuật là cải thiện tư thế, giảm đau, phục hồi khả năng vận động và ngăn ngừa biến dạng cột sống nghiêm trọng.
Các phương pháp phẫu thuật phổ biến gồm cắt chỉnh cột sống để sửa đoạn cột sống bị gù, hợp nhất cột sống nhằm cố định các đốt sống và phẫu thuật khớp háng khi khớp bị tổn thương nặng. Sau phẫu thuật, vật lý trị liệu vẫn rất quan trọng để phục hồi vận động, tăng sức mạnh cơ bắp và duy trì kết quả chỉnh hình. Bệnh nhân cần tuân thủ chế độ chăm sóc và theo dõi nguy cơ biến chứng như nhiễm trùng, chảy máu hoặc hạn chế vận động.
4. Làm thế nào để người bị viêm cột sống dính khớp có thể lựa chọn được phương pháp điều trị phù hợp?
Để lựa chọn phương pháp điều trị viêm cột sống dính khớp phù hợp, trước tiên bệnh nhân cần được đánh giá toàn diện về mức độ đau, cứng khớp, biến dạng cột sống, khả năng vận động và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Các xét nghiệm hình ảnh như X-quang, MRI, xét nghiệm máu giúp xác định mức độ viêm và tiến triển của bệnh. Kết quả đánh giá này sẽ quyết định liệu phương pháp dùng thuốc, vật lý trị liệu hay phẫu thuật là phù hợp.
Thứ hai, bệnh nhân cần xác định rõ mục tiêu điều trị viêm cột sống dính khớp, bao gồm giảm đau, duy trì vận động, cải thiện tư thế hoặc phòng ngừa biến dạng nặng. Đồng thời, bác sĩ sẽ cân nhắc khả năng đáp ứng với thuốc (NSAIDs, thuốc sinh học), khả năng tham gia vật lý trị liệu đều đặn và rủi ro khi phẫu thuật.
Thông thường, lựa chọn tối ưu là kết hợp và điều chỉnh linh hoạt các phương pháp điều trị viêm cột sống dính khớp theo sự tiến triển của bệnh để đạt hiệu quả tốt nhất. Sau đó, bệnh nhân sẽ quyết định phương pháp điều trị cuối cùng sau khi thảo luận với bác sĩ chuyên khoa xương khớp, cân nhắc kỹ lưỡng lợi ích, rủi ro và điều kiện cá nhân.
Mặc dù hiện nay chưa có phương pháp nào có thể chữa khỏi hoàn toàn viêm cột sống dính khớp nhưng các phương pháp điều trị và phục hồi chức năng hiện nay đã giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả, cải thiện độ linh hoạt của khớp và hỗ trợ người bệnh duy trì các hoạt động sinh hoạt gần như bình thường. Để đạt hiệu quả tối ưu, người bệnh nên lựa chọn các cơ sở y tế uy tín, trang thiết bị hiện đại như Myrehab Matsuoka để được thăm khám và điều trị đúng hướng.
Trung tâm Trị liệu và Phục hồi chức năng Myrehab Matsuoka
- Hotline: 1900 3181
- Website: myrehab-matsuoka.com
- Facebook: https://www.facebook.com/myrehab.official
- Địa chỉ:
- Cơ sở 1 – Khám và trị liệu: Tầng 2 Tòa nhà CONINCO, số 4 Tôn Thất Tùng, Kim Liên, Hà Nội
- Cơ sở 2 – Trị liệu: Tầng 2 Lot 200 – 201, TTTM The LINC – ParkCity Hanoi, Lê Trọng Tấn, Dương Nội, Hà Nội
- Cơ sở 3 – Mô hình trải nghiệm Bảo Việt DigiHub: Toà nhà Pacific Place, số 83B Lý Thường Kiệt, Cửa Nam, Hà Nội.
