Nhồi máu cơ tim là một tình trạng cấp cứu nguy hiểm, việc điều trị kịp thời chỉ là bước đầu. Sau xuất viện, chương trình phục hồi chức năng tim mạch sẽ giúp hồi phục toàn diện, cả về thể chất lẫn tinh thần, để người bệnh trở lại cuộc sống thường ngày một cách tự tin và an toàn.
I. Phục hồi chức năng tim mạch là gì?
Phục hồi chức năng tim mạch là một chương trình chăm sóc toàn diện dành cho những người mắc bệnh tim hoặc sau các sự kiện tim mạch như nhồi máu cơ tim, phẫu thuật tim hay suy tim mạn tính. Mục tiêu của chương trình là giúp bệnh nhân tái lập khả năng vận động, cải thiện sức khỏe tim mạch, ổn định tâm lý và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Chương trình thường bao gồm các bước chính, đó là:
- Đánh giá sức khỏe toàn diện: Thăm khám lâm sàng, cận lâm sàng (siêu âm tim, điện tim, CPET, tâm lý), đo huyết áp, nhịp tim, chức năng tim, sức bền cơ thể và tình trạng tâm lý.
- Vận động, tập luyện theo hướng dẫn: đi bộ, đạp xe, bài tập thể lực nhẹ nhàng hoặc các bài tập chuyên biệt tùy tình trạng tim mạch.
- Tư vấn dinh dưỡng và lối sống: xây dựng chế độ ăn lành mạnh, giảm muối, giảm chất béo xấu, tăng rau xanh và trái cây.
- Hỗ trợ tâm lý: giảm lo lắng, stress và cải thiện giấc ngủ.
- Theo dõi và đánh giá tiến triển: giúp điều chỉnh bài tập và lối sống phù hợp với tình trạng bệnh.
(Nguồn: Internet)
II. Ai cần phục hồi chức năng tim mạch?
Những đối tượng cần phục hồi chức năng tim mạch bao gồm những người có nguy cơ cao hoặc đã trải qua các vấn đề tim mạch. Cụ thể:
- Suy tim ổn định độ I-III theo phân độ NYHA (New York Heart Association – Hiệp hội Tim mạch New York);
- Các thể suy tim đã điều trị nội khoa ổn định > 3 tuần;
- Sau đợt cấp suy tim đã ổn định huyết động;
- Sau hội chứng vành cấp – IA;
- Hội chứng mạch vành mạn – IA;
- Sau phẫu thuật cầu nối chủ-vành – IA;
- Sau phẫu thuật thay/sửa van tim – IA;
- Sau phẫu thuật ghép tim – IA;
- Bệnh động mạch chi dưới mạn tính – IA;
- Sau cấy ghép các thiết bị hỗ trợ (ICD, CRT) – IA, IB;
- Tăng áp ĐM phổi – IIA.
III. Thời điểm nên bắt đầu tập phục hồi chức năng tim mạch
Thời điểm nên bắt đầu tập phục hồi chức năng tim mạch phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe của từng bệnh nhân và mức độ ổn định của tim mạch sau khi phục hồi. Cụ thể:
- Ngay sau xuất viện (giai đoạn sớm):
- Dành cho bệnh nhân nhồi máu cơ tim, phẫu thuật tim hoặc can thiệp đặt stent khi tim đã ổn định;
- Bài tập nhẹ nhàng, ngắn thời gian: đi bộ chậm, vận động tay, chân, vai, cổ; bài tập thở sâu và thư giãn;
- Mục tiêu: tăng sức bền cơ tim, duy trì khả năng vận động và ổn định tâm lý.
- Sau khi tình trạng tim ổn định: Áp dụng quy trình phục hồi chức năng tim mạch bằng xe đạp lực kế.
- Bắt đầu vài tuần đến vài tháng sau xuất viện khi huyết áp, nhịp tim và chức năng tim ổn định;
- Bài tập cường độ vừa phải: đi bộ, chạy nhẹ, aerobic nhẹ, bài tập sức mạnh cơ bản;
- Mục tiêu: cải thiện sức bền tim, phục hồi khả năng vận động hàng ngày và chuẩn bị cho các bài tập nâng cao.
- Áp dụng chương trình phục hồi chức năng tim mạch:
- Tham gia khi được chuyên gia đánh giá an toàn, dưới sự giám sát y tế;
- Kết hợp đánh giá sức khỏe toàn diện, bài tập cá nhân hóa, tư vấn dinh dưỡng và lối sống, hỗ trợ tâm lý;
- Mục tiêu: tăng sức bền tim, ổn định tâm lý, cải thiện chất lượng sống và giảm nguy cơ tái phát.
* Quy trình phục hồi chức năng tim mạch bằng xe đạp lực kế:
- Khởi động làm ấm cơ thể bằng vận động các khớp, tập chi trên, vai – lưng hông, đi bộ, chạy bộ chậm, aerobic nhẹ nhàng…
- Đạp xe đạp lực kế sau khi đã cài đặt hết chương trình;
- Sau tập luyện đánh giá thang điểm Borg;
- Thư giãn cơ nghỉ ngơi sau tập luyện.
Test đi bộ 6 phút + Test CPET sau 6-8 tuần tập luyện với tần suất tuần 3 buổi.
>>> Xem thêm: Luyện tập có kiểm soát – Giảm nguy cơ tái phát nhồi máu cơ tim
IV. Các giai đoạn tập phục hồi chức năng tim mạch
Các giai đoạn tập phục hồi chức năng tim mạch thường được chia thành ba giai đoạn chính, dựa trên tình trạng bệnh nhân và môi trường tập luyện:
1. Giai đoạn nội viện
Giai đoạn nội viện diễn ra trong thời gian bệnh nhân còn nằm viện sau nhồi máu cơ tim, phẫu thuật tim hoặc can thiệp mạch vành. Mục tiêu của giai đoạn sớm là giúp ngăn ngừa các biến chứng do nằm lâu (như huyết khối, viêm phổi) và duy trì khả năng vận động, cải thiện tuần hoàn máu và ổn định tâm lý, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho các giai đoạn tập luyện tiếp theo.
Trong giai đoạn này, các bài tập được thiết kế nhẹ nhàng, ngắn thời gian và có kiểm soát, bao gồm:
- Vận động nhẹ trên giường như co duỗi tay, chân, xoay cổ, hít thở sâu.
- Đi bộ ngắn trong phòng hoặc hành lang khi được bác sĩ cho phép.
- Theo dõi chặt chẽ nhịp tim, huyết áp và các dấu hiệu bất thường trong quá trình tập.
- Giai đoạn này giúp bệnh nhân phục hồi sức lực cơ bản, ổn định tâm lý và chuẩn bị cho giai đoạn ngoại trú.
(Nguồn: Internet)
2. Giai đoạn ngoại trú
Sau khi tình trạng tim ổn định là giai đoạn tiếp theo của phục hồi chức năng tim mạch, thường diễn ra vài tuần đến vài tháng sau xuất viện, khi huyết áp, nhịp tim và chức năng tim đã được kiểm soát ổn định. Mục tiêu giai đoạn này là cải thiện sức bền tim, phục hồi khả năng vận động hằng ngày, giảm mệt mỏi và lo lắng, đồng thời chuẩn bị cho các bài tập nâng cao hơn trong giai đoạn duy trì lâu dài.
Đồng thời, giai đoạn này dựa vào nhịp tim gắng sức, cải thiện METs, bác sĩ sẽ cho đơn thể lực, bệnh nhân hoạt động trong ngưỡng bao nhiêu, những hoạt động nào, theo dõi nhịp tim như thế nào cho phù hợp.
* METs: Là ngôn ngữ chung để mô tả cường độ tập luyện, giúp chuyên gia tim mạch và bệnh nhân giao tiếp, đánh giá, và thiết lập chương trình phục hồi chức năng một cách chính xác và an toàn. METs cho biết hoạt động đó làm tăng chi phí năng lượng của cơ thể lên gấp bao nhiêu lần so với lúc nghỉ.
Chẳng hạn như:
- Hoạt động 4 METs có nghĩa là cơ thể đang sử dụng năng lượng (tiêu thụ oxy) gấp 4 lần so với lúc nghỉ.
- Mục tiêu phục hồi ban đầu thường là giúp bệnh nhân đạt được mức 5-6 METs một cách an toàn để cải thiện chất lượng cuộc sống và giảm nguy cơ.
- Nếu một bệnh nhân mắc bệnh tim mạch (như sau nhồi máu cơ tim, suy tim) chỉ đạt được tối đa dưới 5 METs trong bài kiểm tra gắng sức, đây là một chỉ số mạnh mẽ cho thấy tiên lượng kém và nguy cơ tử vong hoặc biến cố tim mạch cao hơn.
=> Việc phân loại theo METs giúp chuyên gia kê đơn tập luyện chính xác.
– Cường độ hoạt động phạm vi METs
- Nhẹ < 3 METs: Ngồi làm việc, đi bộ chậm (3 km/h), đứng rửa bát, tắm.
- Vừa 3 – 6 METs: Đi bộ nhanh (5-6 km/h), đạp xe chậm (10 km/h), làm vườn nhẹ, chơi golf.
- Mạnh > 6 METs: Chạy bộ, bơi lội nhanh, leo cầu thang, chơi tennis, mang vác vật nặng.
3. Giai đoạn duy trì
Giai đoạn duy trì là lộ trình dài hạn, nhằm giúp bệnh nhân giữ vững kết quả phục hồi, duy trì sức khỏe tim mạch và phòng ngừa tái phát. Trong giai đoạn này, thực hiện chương trình phục hồi chức năng tim mạch là bước quan trọng để bệnh nhân hồi phục an toàn, hiệu quả và toàn diện.
Chương trình được cá nhân hóa theo tình trạng sức khỏe, tuổi tác và mức độ tổn thương tim của từng người, đồng thời được giám sát bởi đội ngũ chuyên gia y tế gồm bác sĩ tim mạch, điều dưỡng và chuyên viên vật lý trị liệu. Hoạt động chính trong giai đoạn duy trì bao gồm:
- Tập thể dục đều đặn 30–60 phút mỗi ngày, kết hợp aerobic, đi bộ, chạy nhẹ và các bài tập sức mạnh theo đơn thể lực bác sĩ kê;
- Tiếp tục chế độ ăn lành mạnh, kiểm soát cân nặng và duy trì lối sống năng động;
- Theo dõi sức khỏe định kỳ và ghi nhận các dấu hiệu bất thường để điều chỉnh kịp thời.
V. Vì sao nên tập phục hồi chức năng tim mạch tại các cơ sở, trung tâm phục hồi chức năng?
Tập luyện tại các cơ sở, trung tâm phục hồi chức năng giúp người bệnh được theo dõi liên tục và phát hiện sớm các biến chứng. Nhờ có thiết bị theo dõi điện tâm đồ và sp02… các dấu hiệu bất thường như chóng mặt, tức ngực hay khó thở được phát hiện kịp thời, giảm nguy cơ rủi ro trong quá trình tập luyện.
Một lợi ích quan trọng khác là có đội ngũ bác sĩ và kỹ thuật viên theo sát tiến độ tập của người bệnh. Họ không chỉ hướng dẫn đúng kỹ thuật mà còn điều chỉnh mức độ bài tập phù hợp với sức khỏe tim mạch và thể trạng, đảm bảo hiệu quả phục hồi tối ưu.
Ngoài ra, người bệnh còn được tư vấn cá nhân hóa chương trình tập luyện, tránh rủi ro từ việc tập sai cách hoặc gắng sức quá mức. Chương trình được xây dựng dựa trên đánh giá sức khỏe, khả năng vận động và các yếu tố nguy cơ, giúp quá trình hồi phục diễn ra an toàn, hiệu quả và bền vững.
Tại Myrehab Matsuoka, phục hồi chức năng tim mạch được triển khai theo hướng cá nhân hóa và an toàn, tập trung vào vận động trị liệu có kiểm soát. Nhằm cải thiện sức bền tim – phổi, tăng khả năng gắng sức và hỗ trợ người bệnh quay lại sinh hoạt thường ngày. Nhờ ứng dụng trang thiết bị hiện đại và sự đồng hành của đội ngũ chuyên môn, quá trình phục hồi tim mạch tại Myrehab không chỉ giúp cải thiện chức năng tim mà còn góp phần giảm nguy cơ tái phát và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.
Chương trình phục hồi chức năng tim mạch sau nhồi máu cơ tim đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện sức khỏe tim, tăng khả năng vận động và giảm nguy cơ tái nhồi máu. Vì vậy, việc chủ động tham gia và tuân thủ chương trình này là bước vô cùng quan trọng để cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh sau nhồi máu cơ tim.
Trung tâm Trị liệu và Phục hồi chức năng Myrehab Matsuoka
- Hotline: 1900 3181
- Website: myrehab-matsuoka.com
- Facebook: https://www.facebook.com/myrehab.official
- Địa chỉ:
- Cơ sở 1 – Khám và trị liệu: Tầng 2 Tòa nhà CONINCO, số 4 Tôn Thất Tùng, Kim Liên, Hà Nội
- Cơ sở 2 – Trị liệu: Tầng 2 Lot 200 – 201, TTTM The LINC – ParkCity Hanoi, Lê Trọng Tấn, Dương Nội, Hà Nội
- Cơ sở 3 – Mô hình trải nghiệm Bảo Việt DigiHub: Toà nhà Pacific Place, số 83B Lý Thường Kiệt, Cửa Nam, Hà Nội
