Dây chằng chéo trước có nguy cơ bị đứt trong trường hợp bị chấn thương hoặc vận động quá sức. Phẫu thuật tái tạo sử dụng dây chằng chéo trước nhân tạo là công nghệ hiện đại được áp dụng giúp cải thiện tổn thương dây chằng nhanh chóng. Hãy cùng tìm hiểu những ưu và nhược điểm của phương pháp này và những điều cần lưu ý khi thực hiện.
1. Dây chằng chéo trước nhân tạo là gì?
Dây chằng chéo trước nhân tạo là một mảnh ghép tổng hợp giúp liên kết các gốc của dây chằng chéo trước (ACL) trong trường hợp dây chằng bị đứt. Dây chằng nhân tạo được phát minh từ năm 1952, trải qua 3 thế hệ cải tiến.
Hiện nay, loại dây chằng nhân tạo hiện đại nhất được sản xuất từ hơn 3000 chuỗi sợi polyethylene terephthalate (PET) đơn, có khả năng chịu lực lên đến 3000 – 3500N, tương đương với lực của vật 300 – 350kg. Cấu trúc gồm nhiều sợi PET đơn giúp dây chằng nhân tạo có độ bền cao, chắc chắn mà vẫn đảm bảo độ dẻo, linh hoạt.
Dây chằng nhân tạo có đường kính khác nhau từ 6 – 11mm và người bệnh sẽ được sử dụng loại dây chằng có kích thước phù hợp với thể trạng. Người Việt Nam thường phù hợp với loại dây chằng 7 – 9mm.
Lưu ý: Dây chằng chéo trước nhân tạo được dùng để liên kết các gốc của ACL nên nếu không còn mô sót lại ở vị trí đầu dây chằng thì nó chỉ có tác dụng như vật liệu hỗ trợ cho phẫu thuật tái tạo sử dụng dây chằng tự thân hoặc dây chằng dị loại.
Một số loại dây chằng nhân tạo được sử dụng phổ biến hiện nay:
|
2. So sánh dây chằng nhân tạo với dây chằng tự thân
Bên cạnh dây chằng chéo trước nhân tạo, phẫu thuật tái tạo bằng dây chằng tự thân cũng là một phương pháp được áp dụng phổ biến đối với bệnh nhân đứt dây chằng. Dưới đây là những điểm khác biệt giữa phương pháp mà bạn có thể tham khảo để lựa chọn được biện pháp điều trị phù hợp.
|
Tiêu chí |
Dây chằng nhân tạo |
Dây chằng tự thân |
| Nguồn gốc | Sản xuất từ vật liệu tổng hợp (polyethylene terephthalate, dacron hoặc collagen). | Lấy từ chính gân ở các bộ phận khác trong cơ thể người bệnh (gân bánh chè, gân cơ bán gân, gân cơ thon). |
| Độ bền và khả năng chịu lực | Vật liệu được sản xuất bằng công nghệ cao nên thường có độ bền cao, giảm nguy cơ thoái hóa. | Thời gian đầu đang phục hồi thường có khả năng chịu lực kém hơn nhưng có thể cải thiện dần, có thể thoái hóa theo thời gian. |
| Tỷ lệ thành công | Công nghệ mới được đánh giá cao do ứng dụng kỹ thuật hiện đại. | Được áp dụng phổ biến và có tỷ lệ thành công cao. |
| Thời gian hồi phục | Thời gian phục hồi nhanh. | Thời gian phục hồi chậm hơn, cần đợi phục hồi ở cả vùng lấy gân. |
| Khả năng tích hợp với cơ thể | Vật liệu nhân tạo có khả năng bị đào thải hoặc không thích ứng tốt với cơ thể. | Vật liệu tự thân là một phần mô của cơ thể nên có khả năng thích nghi cao hơn. |
| Rủi ro và biến chứng | Có thể gây ra phản ứng viêm, chùng dây chằng sau phẫu thuật hoặc những biến chứng khác ở khớp. | Tăng nguy cơ tổn thương, đau nhức và giảm lực cơ ở cả vị trí lấy gân hiến. |
| Ứng dụng | Phù hợp với phần lớn trường hợp, đặc biệt là người cao tuổi, người có nhu cầu phục hồi nhanh, vận động viên hay người thường chơi thể theo cường độ cao. | Phù hợp với những bệnh nhân có phần gân hiến khỏe mạnh, đa phần là người trẻ và những người không có nhu cầu chơi thể thao chuyên nghiệp. |
| Chi phí | Chi phí cao do công nghệ sản xuất cao, quy trình cấy ghép phức tạp. | Chi phí thấp hơn do sử dụng vật liệu ghép tự thân từ chính cơ thể của người bệnh. |
3. Ưu điểm của dây chằng chéo trước nhân tạo
Phương pháp phẫu thuật sử dụng dây chằng chéo trước nhân tạo có nhiều ưu điểm đối với quá trình phục hồi đứt dây chằng và chất lượng khớp gối:
3.1. Cơ thể không cần chịu thêm tổn thương
Khi phẫu thuật tái tạo ACL bằng phương pháp tự thân, vật liệu ghép được sử dụng là một phần dây gân bánh chè, gân chân ngỗng,… từ cơ thể người bệnh. Điều này đòi hỏi người bệnh phải tiến hành thủ thuật xâm lấn tại một vị trí khác, khiến quá trình hồi phục phức tạp hơn và vị trí lấy gân ghép có nguy cơ suy yếu và tổn thương trong tương lai.
Dùng dây chằng chéo trước nhân tạo giúp hạn chế những nhược điểm khi phải lấy gân tự thân, hạn chế tổn thương ở các khớp khác.
3.2. Thời gian phục hồi nhanh
Sau phẫu thuật tái tạo dây chằng bằng dây chằng nhân tạo, người bệnh có thể đi lại chỉ sau khoảng 1 – 2 ngày. Người bệnh có thể đi lại ổn định hơn và chạy sau 2 tuần và trở lại chơi thể thao, đặc biệt là ở các vận động viên, sau khoảng 6 tháng. Phương pháp này giúp rút ngắn thời gian phục hồi để rút ngắn thời gian phục hồi và hạn chế nguy cơ teo cơ.
3.3. Giảm nguy cơ tái phát
Dây chằng nhân tạo có độ bền cao, giúp chịu lực và giảm nguy cơ giãn hoặc đứt do chấn thương. Do đó, phương pháp này đặc biệt phù hợp với những người thường vận động với cường độ cao, chẳng hạn như vận động viên chuyên nghiệp.
| Lưu ý: Thời gian phục hồi và nguy cơ tái chấn thương sau phẫu thuật còn phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, chế độ sinh hoạt của người bệnh. |
4. Nhược điểm của dây chằng chéo trước nhân tạo
Phương pháp phẫu thuật dây chằng chéo trước nhân tạo cũng có những nhược điểm mà bạn có thể cân nhắc trước khi áp dụng như:
4.1. Chi phí phẫu thuật cao
Chi phí phẫu thuật dây chằng chéo trước nhân tạo thường cao do sử dụng vật liệu được sản xuất bằng công nghệ cao, kỹ thuật phẫu thuật phức tạp. Hiện nay, chi phí có thể dao động ở khoảng 80 – 120 triệu đồng tùy vào từng trường hợp.
4.2. Nguy cơ biến chứng
Vật liệu dùng làm dây chằng nhân tạo nếu không tương thích với cơ thể có thể dẫn đến triệu chứng đào thải gây kích ứng, hoặc dẫn đến viêm, khớp lỏng lẻo sau phẫu thuật và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.
4.3. Thiếu tự nhiên
Tuy có độ bền cao, dây chằng nhân tạo không thể có đặc tính sinh học giống hoàn toàn dây chằng tự nhiên, độ đàn hồi có thể kém hơn. Điều này có thể khiến người bệnh cảm thấy đầu gối thiếu tự nhiên, bị “đơ cứng” nhẹ sau phẫu thuật.
5. Chỉ định và chống chỉ định thay ACL nhân tạo
Thay dây chằng chéo trước nhân tạo có thể được áp dụng trong 90% các trường hợp bị đứt dây chằng. Tuy nhiên, phương pháp này có thể chống chỉ định đối với người bệnh bị:
- Đứt nhiều dây chằng: Phẫu thuật đưa nhiều dây chằng nhân tạo có thể gây kích ứng do cơ thể đào thải các vật thể lạ.
- Đứt dây chằng trong thời gian dài: Dây chằng tổn thương quá lâu có thể bị tiêu biến, mất đi mạch máu thần kinh ở gốc dây chằng gây khó khăn trong việc cung cấp dưỡng chất nuôi dưỡng dây chằng nhân tạo. Trong trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định người bệnh tiến hành phẫu thuật dây chằng tự thân.
6. Quy trình phẫu thuật thay ACL nhân tạo
Người bệnh sẽ được tiến hành chẩn đoán cận lâm sàng bằng các kỹ thuật hình ảnh để xác định phương pháp phẫu thuật phù hợp. Thời gian phẫu thuật ghép dây chằng chéo trước nhân tạo có thể được tiến hành trong 30 phút – 1 tiếng.
Phẫu thuật ghép ACL nhân tạo được tiến hành nội soi, giúp kiểm tra hiệu quả các thao tác trong quá trình ghép dây chằng. Quy trình phẫu thuật thường gồm các bước sau:
- Rạch một đường nhỏ, sử dụng kỹ thuật nội soi khoan từ bên trong tạo đường hầm xương chày.
- Đưa dây chằng nhân tạo vào đường hầm để đến đúng vị trí dây chằng bị đứt.
- Tiến hành bao phủ dây chằng nhân tạo bằng mô tự nhiên, sau đó cố định bằng 2 vít titan.
7. Phục hồi sau phẫu thuật thay ACL nhân tạo
Chương trình phục hồi chức năng sau phẫu thuật thay ACL nhân tạo có thể bắt đầu ngay sau khi đã mổ, tiến hành theo quy trình gồm nhiều giai đoạn. Phục hồi chức năng sẽ giúp giảm các triệu chứng đau nhức, sưng nề, cải thiện sức mạnh cơ quanh khớp, thúc đẩy phục hồi khớp gối để khôi phục khả năng vận động.
Một số bài tập có thể được áp dụng đối với người bệnh sau phẫu thuật ghép dây chằng chéo trước nhân tạo là:
7.1. Bài tập trượt gót chân: Áp dụng trong 0 – 2 tuần đầu sau phẫu thuật.
- Bước 1: Nằm ngửa trên thảm với hai chân duỗi thẳng.
- Bước 2: Từ từ gập đầu gối bị thương và trượt gót chân trên sàn về phía mông rồi trở về tư thế ban đầu.
Tần suất: Lặp lại 10 – 15 lần/hiệp, 2 – 3 hiệp/ngày.
7.2. Bài tập cầu mông: Áp dụng trong 2 – 6 tuần sau phẫu thuật.
- Bước 1: Nằm ngửa, gập gối, bàn chân đặt trên sàn.
- Bước 2: Nâng hông lên khỏi sàn, siết chặt cơ mông. Giữ trong 2 – 3 giây rồi trở về tư thế ban đầu.
Tần suất: Lặp lại 10 – 15 lần/hiệp, 3 hiệp/ngày.
7.3. Bài tập đạp xe trên không: Áp dụng trong 2 – 6 tuần sau phẫu thuật.
- Bước 1: Nằm thẳng trên thảm tập, cơ thể thả lỏng, đặt hai tay dưới đầu, co hai chân sao cho lòng bàn chân đặt trên thảm.
- Bước 2: Co hai chân lên trên không và bắt đầu chuyển động chân như động tác đạp xe đạp.
- Bước 3: Lặp lại động tác lâu nhất có thể đến khi chân mỏi, trở về tư thế ban đầu để chân nghỉ ngơi.
Tần suất tập: 10 – 15 lần/ngày.
Tham khảo ngay những phương pháp phục hồi chức năng sau mổ dây chằng chéo trước.
8. Giải đáp các câu hỏi thường gặp
Câu 1: Dây chằng chéo trước nhân tạo có nguy cơ biến chứng không?
Phương pháp phẫu thuật tái tạo ACL bằng dây chằng nhân tạo cũng có thể dẫn đến một số biến chứng không mong muốn như: đứt ở vị trí cố định dây chằng tại đầu xương, mòn ở vị trí neo cố định, tiêu xương, viêm màng hoạt dịch và tràn dịch khớp, có nguy cơ bị chùng nhão sau phẫu thuật.
Bạn đã biết? Tìm hiểu thêm về những biến chứng sau mổ tái tạo dây chằng chéo trước.
Câu 2: Dây chằng chéo trước nhân tạo sử dụng được bao lâu?
Dây chằng nhân tạo có thể có tác dụng vĩnh viễn. Cụ thể, sau khi được ghép vào khớp gối khoảng 8 tuần, tế bào xương sẽ bám vào dây chằng nhân tạo. Lúc này, collagen sẽ hình thành men theo để tạo nên dây chằng hoàn chỉnh sau khoảng 14 tuần.
Câu 3: Chi phí phẫu thuật với ACL nhân tạo khoảng bao nhiêu?
Chi phí thay dây chằng chéo trước nhân tạo còn phụ thuộc vào từng cơ sở y tế, mức độ tổn thương, tình trạng sức khỏe người bệnh và chế độ áp dụng bảo hiểm y tế (BHYT), dịch vụ y tế đi kèm. Chi phí phẫu thuật có thể dao động từ 80 – 100 triệu đồng nếu có BHYT, mức phí có thể tăng thêm 20 – 25 triệu đồng nếu người bệnh không tham gia BHYT.
Phẫu thuật dây chằng chéo trước nhân tạo giúp phục hồi tổn thương dây chằng để lấy lại khả năng vận động hiệu quả. Tuy nhiên, phương pháp này cũng có những ưu và nhược điểm riêng so với phẫu thuật tái tạo dây chằng truyền thống. Người bệnh có thể cân nhắc lựa chọn biện pháp điều trị và phục hồi sau phẫu thuật phù hợp.
Sau phẫu thuật, vật lý trị liệu sẽ giúp thúc đẩy quá trình phục hồi để cải thiện chức năng vận động và hạn chế các biến chứng. Người bệnh có thể đến với Trung tâm Trị liệu và Phục hồi chức năng MYREHAB MATSUOKA để được phục hồi chức năng với sự hỗ trợ của đội ngũ bác sĩ có chuyên môn cao cùng những kỹ thuật viên chuyên nghiệp, giàu kinh nghiệm.
MYREHAB MATSUOKA tiến hành phục hồi chức năng theo tiêu chuẩn Nhật Bản với lộ trình điều trị cá nhân hóa được xây dựng dựa trên tình hình chấn thương và mong muốn phục hồi của người bệnh. Tại đây, bạn còn được trải nghiệm hệ thống thiết bị chẩn đoán hiện đại, máy tập nhập khẩu từ châu Âu có thể lượng giá và ghi lại chỉ số của người bệnh sau mỗi lần tập, hệ thống phòng tập chuyên biệt khang trang.
Hãy đến Trung tâm MYREHAB MATSUOKA để thực hiện phục hồi chức năng phẫu thuật dây chằng chéo trước với lộ trình chuyên nghiệp và hiệu quả
Trung tâm Trị liệu và Phục hồi chức năng Myrehab Matsuoka
- Hotline: 1900 3181
- Website: https://myrehab-matsuoka.com/
- Facebook: https://www.facebook.com/myrehab.official
- Địa chỉ:
- Cơ sở 1 – Khám và trị liệu: Tầng 2 Tòa nhà CONINCO, số 4 Tôn Thất Tùng, Kim Liên, Hà Nội
- Cơ sở 2 – Trị liệu: Tầng 2 Lot 200 – 201, TTTM The LINC – ParkCity Hanoi, Lê Trọng Tấn, Dương Nội, Hà Nội
- Cơ sở 3 – Mô hình trải nghiệm Bảo Việt DigiHub: Toà nhà Pacific Place, số 83B Lý Thường Kiệt, Cửa Nam, Hà Nội
