Điều trị thoái hoá khớp gối hiện nay không chỉ dừng lại ở kiểm soát triệu chứng tức thời mà hướng đến việc giảm đau dài hạn, cải thiện chức năng vận động và làm chậm tiến triển thoái hoá. Việc lựa chọn đúng phương pháp can thiệp ngay từ giai đoạn sớm đóng vai trò quan trọng trong duy trì chất lượng sống lâu dài.
1. Thoái hoá khớp gối xảy ra như thế nào?
Khớp gối là một hệ thống phức tạp, chịu tải trọng cơ thể mỗi ngày. Khi sụn khớp bị mòn dần và xương dưới sụn thay đổi cấu trúc, tình trạng đau gối do thoái hóa bắt đầu xuất hiện, cụ thể như sau:
1.1. Thay đổi của sụn khớp
Sụn khớp có nhiệm vụ giảm ma sát và hỗ trợ vận động trơn tru nhưng theo thời gian, lớp sụn trở nên mỏng và khô hơn, dẫn đến các đầu xương va vào nhau gây đau. Khi sụn bị nứt hoặc bong, người bệnh cảm nhận rõ tiếng lạo xạo trong khớp mỗi khi di chuyển.
1.2. Phản ứng viêm và thoái hóa xương dưới sụn
Khi sụn khớp suy yếu, phần xương phía dưới chịu lực nhiều hơn và dần hình thành các gai xương. Đây chính là nguyên nhân khiến đau gối do thoái hóa tăng lên theo thời gian, tạo nên cảm giác khó chịu khi đứng lên – ngồi xuống hoặc leo cầu thang.
(Nguồn: Internet)
>>> Xem thêm: Thoái hóa khớp gối: Nguyên nhân và phương pháp điều trị
2. Mục tiêu trong điều trị thoái hóa khớp gối
Điều trị thoái hoá khớp gối không đơn thuần là giảm đau tức thời. Mục tiêu toàn diện cần hướng đến nhiều yếu tố song song như:
2.1. Kiểm soát đau và phản ứng viêm
Giảm đau là bước đầu tiên giúp người bệnh có thể vận động trở lại. Khi cơn đau được kiểm soát, hệ cơ quanh gối có điều kiện hoạt động hiệu quả hơn, hạn chế tình trạng co cứng kéo dài. Việc kiểm soát viêm nhẹ quanh khớp cũng góp phần giảm sưng và cải thiện cảm giác linh hoạt khi di chuyển.
2.2. Tăng cường sức mạnh cơ quanh khớp
Cơ tứ đầu đùi và nhóm cơ đùi sau đóng vai trò như “bộ giảm chấn” tự nhiên cho khớp gối. Khi nhóm cơ này yếu, toàn bộ tải trọng dồn trực tiếp lên bề mặt khớp. Vì vậy, một trong những trọng tâm của điều trị thoái hóa khớp gối là tăng cường sức mạnh và độ bền cơ để giảm áp lực cơ học lên sụn khớp.
2.3. Duy trì tầm vận động và cải thiện cơ chế đi lại
Khi đau kéo dài, người bệnh thường thay đổi dáng đi để tránh đau. Điều này có thể khiến khớp lệch trục và làm quá trình thoái hóa diễn tiến nhanh hơn. Điều chỉnh cơ chế vận động và duy trì tầm vận động sinh lý giúp khớp hoạt động cân bằng, hạn chế tổn thương thứ phát.
3. Các kĩ thuật vật lý trị liệu giúp điều trị thoái hoá khớp gối
Điều trị thoái hóa khớp gối bằng vật lý trị liệu được xem là giải pháp an toàn, dài hạn và phù hợp với nhiều mức độ bệnh. Các kĩ thuật điều trị có thể kể đến như:
3.1. Sóng siêu âm trị liệu
Siêu âm trị liệu là kĩ thuật sử dụng sóng cơ học tần số cao tác động vào mô mềm quanh khớp gối. Trong phục hồi chức năng, phương pháp này thường được dùng như một biện pháp hỗ trợ nhằm giúp làm giãn cơ, cải thiện tuần hoàn tại chỗ và giảm cảm giác căng cứng quanh khớp. Tuy nhiên, hiệu quả của siêu âm phụ thuộc nhiều vào chỉ định đúng đối tượng, thông số phù hợp và cần được kết hợp với tập luyện vận động chủ động.
3.2. Điện xung giảm đau (TENS)
Điện xung là phương pháp phổ biến giúp kiểm soát đau khớp gối thông qua kích thích các đầu mút thần kinh cảm giác. Dòng điện cường độ thấp có thể giúp giảm cảm giác đau tạm thời, từ đó tạo điều kiện để người bệnh vận động và tập luyện dễ dàng hơn. kĩ thuật này thường được áp dụng trong giai đoạn đau nhiều, nhưng không thay thế cho các bài tập phục hồi chức năng.
3.3. Nhiệt trị liệu
Nhiệt trị liệu bao gồm chườm nóng hoặc chườm lạnh, được sử dụng tùy theo giai đoạn và biểu hiện lâm sàng. Chườm lạnh thường phù hợp khi khớp gối có sưng, viêm hoặc đau cấp, giúp giảm phản ứng viêm và phù nề. Trong khi đó, chườm nóng được áp dụng ở giai đoạn sau để làm mềm cơ, giảm co cứng và tăng sự linh hoạt của khớp trước khi tập vận động.
(Nguồn: Myrehab Matsuoka)
3.4. Bài tập tăng sức mạnh các nhóm cơ quanh khớp gối
Cơ tứ đầu và nhóm cơ đùi sau đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định khớp gối. Khi áp dụng điều trị thoái hoá khớp gối, các bài tập theo mức độ tăng dần mang lại hiệu quả rõ rệt.
- Tập co duỗi gối thụ động
- Tập chủ động có trợ lực
- Tập đứng – giữ thăng bằng
3.5. Điều chỉnh dáng đi và dáng đứng
Vật lý trị liệu không chỉ tập trung vào vùng tổn thương mà còn hướng dẫn cách đi, đứng, ngồi đúng để giảm tải cho khớp. Người bệnh có thể nhận thấy sự thay đổi rõ rệt sau vài tuần áp dụng chương trình điều chỉnh tư thế và tập luyện phù hợp.
3.6. Tập phục hồi theo phác đồ cá nhân hoá
Mỗi mức độ đau gối do thoái hóa khác nhau sẽ cần bài tập riêng. Chuyên viên vật lý trị liệu đánh giá biên độ vận động, sức cơ và tình trạng viêm để xây dựng chương trình phù hợp, giúp tiến trình điều trị thuận lợi và an toàn.
>>> Xem thêm: Bệnh nhân lấy lại được tầm vận động khớp gối phải sau lộ trình 5 buổi tại trung tâm Myrehab
4. Những lưu ý để duy trì hiệu quả lâu dài sau điều trị thoái hoá khớp gối
Đau gối do thoái hóa có xu hướng tái phát nếu không duy trì đúng những thói quen sinh hoạt và chế độ tập luyện phù hợp, cụ thể như:
4.1. Tập luyện đều đặn và đúng kĩ thuật
Khớp gối cần được vận động ở mức độ phù hợp để duy trì độ linh hoạt của khớp và sức bền của các nhóm cơ xung quanh. Những bài tập nhẹ như kéo giãn cơ đùi, tăng cường cơ tứ đầu, nâng chân thẳng hoặc đạp xe với lực vừa phải giúp cải thiện khả năng nâng đỡ của khớp gối, từ đó giảm đau do thoái hóa. Tuy nhiên, hiệu quả chỉ đạt được khi người bệnh tập đúng kĩ thuật, kiểm soát tốt biên độ và cường độ, bởi việc tập quá sức hoặc sai cách có thể làm khớp gối chịu tải quá mức và khiến tổn thương tiến triển nặng hơn.
4.2. Duy trì cân nặng ổn định
Cân nặng hợp lý giúp giảm áp lực đáng kể lên khớp gối, từ đó hạn chế cơn đau trong quá trình điều trị thoái hóa khớp gối. Bởi vì mỗi kilogram giảm đi có thể giảm hàng chục kilogam lực dồn lên khớp khi di chuyển. Tuy nhiên, người bệnh cần lưu ý kết hợp chế độ ăn lành mạnh và vận động phù hợp để giảm cân bền vững và an toàn hơn.
4.3. Tránh các hoạt động gây quá tải lên khớp
Leo cầu thang liên tục, mang vác nặng hoặc ngồi xổm trong thời gian dài đều khiến khớp gối chịu áp lực nhiều lần. Trong giai đoạn duy trì điều trị khớp gối, người bệnh cần tránh lặp lại những hoạt động từng khiến đau gối do thoái hóa trở nên nghiêm trọng hơn. Khi cần lao động nặng, người bệnh nên chia nhỏ thời gian và nghỉ xen kẽ để giảm tải cho khớp gối.
4.4. Chú ý tư thế trong sinh hoạt hằng ngày
Bên cạnh tập luyện, tư thế sinh hoạt hằng ngày cũng ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ đau và nguy cơ tái phát. Việc ngồi đúng tư thế trên ghế có tựa, tránh bắt chéo chân hoặc ngồi xổm sâu giúp giảm áp lực dồn lên khớp gối trong thời gian dài. Khi phải đứng hoặc đi lại nhiều, người bệnh nên chủ động thay đổi trọng tâm giữa hai chân để hạn chế tình trạng quá tải một bên khớp, từ đó giảm cảm giác mỏi và nguy cơ sưng đau.
4.5. Dinh dưỡng hỗ trợ khớp gối
Ngoài ra, chế độ dinh dưỡng đóng vai trò hỗ trợ quan trọng trong quá trình kiểm soát thoái hóa khớp gối. Một khẩu phần ăn cân đối, giàu omega-3, canxi và vitamin D giúp duy trì sức khỏe xương khớp và hỗ trợ chức năng sụn. Việc tăng cường rau xanh, cá béo, các loại hạt và uống đủ nước mỗi ngày góp phần giảm phản ứng viêm toàn thân, trong khi hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và nhiều đường giúp tránh làm tình trạng viêm khớp tiến triển nặng hơn.
5. Khi nào cần phục hồi chức năng chuyên sâu cho thoái hóa khớp gối?
Nhiều người tự chăm sóc tại nhà nhưng triệu chứng vẫn dai dẳng. Lúc này, phục hồi chức năng chuyên sâu giúp xác định nguyên nhân gốc rễ, ngăn bệnh nặng thêm.
5.1. Triệu chứng không cải thiện sau tự tập 4-6 tuần
Sau khi tự chườm lạnh và vận động nhẹ tại nhà, nếu đau gối vẫn dai dẳng hoặc nặng thêm, đây là dấu hiệu tổn thương sụn khớp đã tiến triển. Cơ đùi bắt đầu yếu dần, mất khả năng nâng đỡ khớp, khiến bước đi trở nên khó khăn hơn. Can thiệp chuyên sâu giúp đánh giá chính xác mức độ lệch trục chi dưới, từ đó xây dựng lộ trình phục hồi ngăn chặn biến chứng lâu dài.
5.2. Dấu hiệu biến chứng cần xử lý ngay
Sưng nóng khớp tái phát, cứng khớp buổi sáng vượt quá 30 phút, hay cảm giác “khụy gối” bất ngờ đều báo hiệu phản ứng viêm đang lan rộng. Những dấu hiệu này không chỉ giới hạn vận động hàng ngày mà còn làm tăng tải trọng không đều lên sụn, nếu bỏ qua sẽ khiến thoái hóa tiến triển nhanh, khó phục hồi sau này.
5.3. Ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt hàng ngày
Khi đứng lên ngồi xuống mất nhiều thời gian, hoặc đi bộ ngắn cũng mỏi rã rời, thoái hóa khớp gối đã ảnh hưởng nghiêm trọng chất lượng sống. Tư thế bù trừ sai lệch khiến đau lan sang hông hoặc lưng dưới. Can thiệp phục hồi chức năng lúc này tái lập sức mạnh cơ, cải thiện dáng đi tự nhiên, giúp bệnh nhân lấy lại sự tự tin trong sinh hoạt thường nhật.
Tại Myrehab Matsuoka, bệnh nhân được kiểm tra chức năng vận động, đánh giá trục chi dưới và xây dựng chương trình phục hồi cá thể hóa theo từng giai đoạn bệnh. Chủ động điều trị sớm không chỉ giúp kiểm soát đau gối do thoái hóa mà còn góp phần duy trì khả năng vận động bền vững trong tương lai.
Đau gối do thoái hóa hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được tiếp cận đúng phương pháp và điều trị kịp thời. Vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng trong giảm đau, cải thiện chức năng vận động và làm chậm tiến triển thoái hóa một cách bền vững. Tại Myrehab Matsuoka, chương trình phục hồi được xây dựng cá thể hóa theo từng tình trạng cụ thể, hướng đến bảo tồn và trị liệu thoái hoá khớp gối và duy trì khả năng vận động lâu dài. Chủ động thăm khám sớm sẽ giúp hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng sống.
Trung tâm Trị liệu và Phục hồi chức năng Myrehab Matsuoka
- Hotline: 1900 3181
- Website: myrehab-matsuoka.com
- Facebook: https://www.facebook.com/myrehab.official
- Địa chỉ:
- Cơ sở 1 – Khám và trị liệu: Tầng 2 Tòa nhà CONINCO, số 4 Tôn Thất Tùng, Kim Liên, Hà Nội
- Cơ sở 2 – Trị liệu: Tầng 2 Lot 200 – 201, TTTM The LINC – ParkCity Hanoi, Lê Trọng Tấn, Dương Nội, Hà Nội
- Cơ sở 3 – Mô hình trải nghiệm Bảo Việt DigiHub: Toà nhà Pacific Place, số 83B Lý Thường Kiệt, Cửa Nam, Hà Nội
