Liệt nửa người do đột quỵ là một di chứng nghiêm trọng, trực tiếp ảnh hưởng khả năng vận động và chất lượng sống. Tình trạng này xuất hiện khi tổn thương não làm gián đoạn dẫn truyền thần kinh vận động. Nếu can thiệp muộn hoặc trị liệu không đúng hướng, người bệnh phải đối mặt với nguy cơ tàn phế cả đời.
1. Di chứng liệt nửa người do đột quỵ là gì?
Liệt nửa người do đột quỵ xảy ra khi vùng não chịu trách nhiệm vận động bị tổn thương cấp tính. Hậu quả là người bệnh mất khả năng cử động một bên cơ thể, ảnh hưởng cả tay, chân và cơ mặt, dẫn đến giảm kiểm soát vận động. Tình trạng này hạn chế sinh hoạt hàng ngày và làm suy giảm đáng kể mức độ độc lập chức năng.
Ngoài ra, liệt nửa người còn thường đi kèm với suy giảm cảm giác, yếu cơ và mất phối hợp vận động, khiến người bệnh gặp khó khăn trong việc giữ thăng bằng, kiểm soát bước đi và thực hiện các động tác tinh. Mức độ liệt phụ thuộc vào vị trí tổn thương, thời gian can thiệp và tình trạng sức khỏe nền của mỗi người.
(Nguồn: Internet)
2. Nguyên nhân dẫn đến liệt nửa người do đột quỵ
Liệt nửa người do đột quỵ xuất phát chủ yếu từ hai nhóm nguyên nhân liên quan đến tổn thương cấu trúc não, đó là:
2.1. Nhồi máu não
Nhồi máu não gây liệt nửa người do đột quỵ khi mạch máu nuôi não bị tắc đột ngột, làm gián đoạn cung cấp oxy và dưỡng chất. Sự thiếu hụt này khiến tế bào não tại vùng tổn thương chết nhanh chóng, đặc biệt ảnh hưởng trực tiếp đến khu vực điều khiển vận động. Hậu quả là người bệnh bị yếu hoặc mất vận động một bên cơ thể, gây hạn chế khả năng sinh hoạt.
2.2. Xuất huyết não
Xuất huyết não là nguyên nhân gây liệt nửa người do đột quỵ khi máu rò rỉ khỏi mạch và chèn ép nhu mô não. Áp lực nội sọ tăng nhanh làm gián đoạn tín hiệu thần kinh vận động, ảnh hưởng trực tiếp khả năng cử động. Tổn thương lan rộng có thể dẫn đến liệt nửa người nặng và kèm theo rối loạn ý thức.
3. Bị liệt nửa người do đột quỵ có hồi phục được không?
Khả năng hồi phục liệt nửa người do đột quỵ phụ thuộc vào thời gian can thiệp, mức độ tổn thương và phác đồ điều trị. Nếu được điều trị đúng hướng và theo dõi sát sao, người bệnh có thể cải thiện vận động từng phần trong vài tuần đến vài tháng. Đặc biệt, ba tháng đầu được coi là giai đoạn vàng phục hồi với tốc độ cải thiện bệnh lý rõ rệt nhất. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là sau 3 tháng hoặc 6 tháng thì không còn cơ hội phục hồi. Trên thực tế, nhiều người bệnh sau 6 tháng, thậm chí sau 1 năm vẫn có thể cải thiện chức năng nếu được đánh giá lại và xây dựng chương trình tập luyện phù hợp.
Nếu quá trình phục hồi được duy trì liên tục, người bệnh có thể cải thiện đáng kể khả năng vận động, với một số trường hợp gần như đạt được mức vận động độc lập sau sáu tháng. Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng hồi phục gồm:
- Thời gian điều trị sớm: Can thiệp nhanh chóng do đột quỵ giúp giảm tổn thương não và tăng cơ hội hồi phục.
- Mức độ liệt và vùng não bị tổn thương: Liệt nhẹ và vùng não ít bị ảnh hưởng có khả năng phục hồi tốt hơn.
- Tuân thủ phục hồi chức năng: Tập luyện vật lý trị liệu, điện trị liệu, bài tập vận động, tập nói và huấn luyện kỹ năng sinh hoạt hàng ngày rất quan trọng.
- Sức khỏe tổng thể và động lực của người bệnh: Dinh dưỡng, tinh thần và hỗ trợ từ gia đình đóng vai trò quan trọng trong tiến trình hồi phục.
4. Các biện pháp phục hồi liệt nửa người hiệu quả cho bệnh nhân đột quỵ
Các biện pháp phục hồi liệt nửa người do đột quỵ được áp dụng tùy theo mức độ tổn thương và giai đoạn hồi phục. Dưới đây là các biện pháp thường được sử dụng để điều trị hiện nay:
4.1. Dùng thuốc
Thuốc được dùng để kiểm soát nguyên nhân gây đột quỵ và hỗ trợ phục hồi khả năng vận động. Tùy tình trạng sức khỏe, bác sĩ có thể kê thuốc chống đông, hạ huyết áp hoặc ổn định mỡ máu… Người bệnh cần lưu ý phải sử dụng thuốc sớm và uống thuốc đúng liều lượng để hạn chế tổn thương não lan rộng và giảm nguy cơ biến chứng sau này.
>>> Xem thêm: 8 điều cần biết về phục hồi chức năng cho bệnh nhân liệt nửa người
(Nguồn: Internet)
4.2. Phục hồi chức năng
a. Hoạt động trị liệu
Hoạt động trị liệu tập trung vào việc hướng dẫn người bệnh các bài tập liên quan đến sinh hoạt hàng ngày, như mặc quần áo, ăn uống, viết hay cầm nắm đồ vật. Thông qua các bài tập của phương pháp này, người tập sẽ có thể cải thiện khả năng tự chăm sóc, tăng cường sự độc lập trong sinh hoạt và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh đột quỵ.
b. Tập phục hồi chức năng tích cực
Phục hồi chức năng tích cực giúp tăng sức mạnh cơ, cải thiện dáng đi và nâng cao khả năng giữ thăng bằng cho người bệnh. Các bài tập phục hồi sẽ được thiết kế dựa trên từng giai đoạn sau đột quỵ và mức độ đáp ứng thực tế của mỗi cá nhân, nhờ đó đảm bảo tính phù hợp và hiệu quả.
c. Bài tập phục hồi thụ động
Bài tập thụ động được áp dụng khi người bệnh chưa thể tự vận động một cách chủ động. Trong giai đoạn này, chuyên viên sẽ hỗ trợ di chuyển các khớp nhằm giảm co rút và duy trì biên độ vận động. Nhờ đó, phương pháp giúp phòng tránh tình trạng cứng khớp và giảm nguy cơ loét tì đè ở giai đoạn đầu sau đột quỵ. Đây cũng là bước nền quan trọng trước khi người bệnh chuyển sang các bài tập chủ động và tích cực hơn.
4.3. Châm cứu
Châm cứu có tác dụng giảm co cứng cơ, giúp máu lưu thông tốt hơn và hỗ trợ hệ thần kinh hoạt động hiệu quả. Phương pháp này đạt kết quả tốt nhất khi thực hiện đúng phác đồ và kết hợp với vật lý trị liệu bởi các chuyên viên có kinh nghiệm, nhằm đảm bảo an toàn và cải thiện hệ vận động sau quá trình trị liệu đều đặn.
Khi người bệnh duy trì tập luyện đều đặn, não bộ được kích thích tái tổ chức chức năng, từ đó hỗ trợ phục hồi khả năng vận động độc lập. Đặc biệt, trong quá trình thực hiện, người tập nên tập luyện dưới sự giám sát của chuyên viên để đảm bảo an toàn và đạt kết quả tối ưu trong từng buổi tập.
4.4. Bổ sung chế độ ăn uống giàu dinh dưỡng
Dinh dưỡng đầy đủ đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện sức cơ, tăng cường miễn dịch và hỗ trợ phục hồi tổn thương thần kinh. Người bệnh nên bổ sung đủ protein, chất béo tốt, vitamin và khoáng chất để cung cấp năng lượng và hạn chế nguy cơ suy kiệt. Khi chế độ ăn được xây dựng phù hợp, hiệu quả tập luyện sẽ được tăng cường và phác đồ điều trị đạt kết quả tối ưu hơn.
(Nguồn: Internet)
5. Nên điều trị liệt nửa người do đột quỵ như thế nào để đạt hiệu quả cao?
Tiếp cận điều trị toàn diện cho bệnh nhân liệt nửa người sau đột quỵ bao gồm can thiệp y khoa kết hợp phục hồi chức năng. Điều trị y khoa có nhiệm vụ kiểm soát nguyên nhân nền, ổn định huyết động và hạn chế tiến triển tổn thương thần kinh. Song song với đó, phục hồi chức năng là một phần quan trọng của điều trị y khoa, tập trung cải thiện vận động, duy trì tầm vận động khớp và giảm nguy cơ tàn phế lâu dài.
Hiệu quả của sự phối hợp này đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn. Theo nghiên cứu từ Xufang Wei và cộng sự (2024), cho thấy việc bắt đầu phục hồi chức năng sớm và thực hiện song song với điều trị y khoa giúp người bệnh cải thiện vận động rõ rệt, phục hồi tốt hơn so với chỉ điều trị đơn lẻ.
Cơ chế của phối hợp này sẽ giúp não bộ và hệ thần kinh cơ thích nghi sớm, giảm co cứng cơ, duy trì tầm vận động khớp và tăng cường sức mạnh cơ, từ đó bệnh nhân có thể tự chăm sóc và sinh hoạt hàng ngày hiệu quả hơn.
Phục hồi chức năng liệt nửa người do đột quỵ là một quá trình kéo dài và đòi hỏi sự kiên trì của người bệnh. Nếu duy trì tinh thần tích cực và tuân thủ điều trị theo hướng dẫn chuyên môn, người bệnh có thể cải thiện kết quả hồi phục một cách nhanh chóng sau quá trình tập luyện. Trong trường hợp, bệnh nhân có nhu cầu phục hồi sau đột quỵ, hãy liên hệ ngay với Myrehab Matsuoka để được đội ngũ y bác sĩ tại đây tư vấn và trị liệu chuyên sâu.
Trung tâm Trị liệu và Phục hồi chức năng Myrehab Matsuoka
- Hotline: 1900 3181
- Website: myrehab-matsuoka.com
- Facebook: https://www.facebook.com/myrehab.official
- Địa chỉ:
- Cơ sở 1 – Khám và trị liệu: Tầng 2 Tòa nhà CONINCO, số 4 Tôn Thất Tùng, Kim Liên, Hà Nội
- Cơ sở 2 – Trị liệu: Tầng 2 Lot 200 – 201, TTTM The LINC – ParkCity Hanoi, Lê Trọng Tấn, Dương Nội, Hà Nội
- Cơ sở 3 – Mô hình trải nghiệm Bảo Việt DigiHub: Toà nhà Pacific Place, số 83B Lý Thường Kiệt, Cửa Nam, Hà Nội
